Çıkış kontrolünde gümrük, beyan edilmemiş nakdi muhafaza altına alabilir; sınırı aşan ziynet eşyasının çıkışı ise tevsike bağlıdır. Bu rehber, 32 sayılı Karar ve ona ilişkin Tebliğ uyarınca 25 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükte olan beyan sınırlarını, beyan edilmeyen nakde ne olduğunu, 1567 sayılı Kanun'daki idari para cezasını ve on beş günlük başvuru süresini, ziynet eşyasının nasıl değerlendirildiğini ve eşyanın hangi durumda Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamına girdiğini anlatıyor.
Essen’den bir aile İstanbul’da iki ay daire arıyor. Alım gerçekleşmiyor ve kaparo için çektikleri 38.000 avro nakitle eve dönüyorlar. Nürnberg’den Alman-Türk bir çift, İzmir’deki bir düğünden gelinin altın bilezikleri ve hediye edilen bir takım altınla dönüyor. Bremen’den emekli bir mühendis, banka havalesine güvenmediği için ceketinde 15.000 avro taşıyor. Çıkış kontrolünde gümrük her birine beyan edecek bir şeyleri olup olmadığını soruyor.
Türkiye sınırında nakit ve ziynet eşyasına ilişkin kurallar Gümrük Kanunu’nun kendisinde değil, Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar’da, bu Karar’a dayanılarak çıkarılan Tebliğ’de (Tebliğ No: 2008-32/34) ve 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’un yaptırım hükmünde yer alır. Eşya ise 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’na tabidir. Bu rehber, 25 Ekim 2026 itibarıyla geçerli sınırları, nakit beyan edilmediğinde ne olduğunu, idari para cezasını, on beş günlük başvuru süresini ve ziynet eşyasının nasıl değerlendirildiğini anlatıyor. Gümrük vergileri ve diğer vergiler kapsam dışındadır. Antikalar, tarihî değeri olan sikkeler ve fosiller ayrı bir konudur; bunlar havalimanında taş, fosil, sikke ve antika rehberimizde ele alınıyor.
Sınırlar: avro, Türk lirası ve nakit beyan formu
32 sayılı Karar serbestlikten yola çıkar. Yurda döviz ithali ve yurttan döviz ihracı serbesttir (m. 4/a). 10.000 avroyu veya eşitini aşan efektifin yurt dışına çıkarılması Bakanlıkça belirlenecek esaslar dahilinde yapılır (m. 4/f).
Bu esaslar 2008-32/34 sayılı Tebliğ’dedir:
- Döviz. Yolcu beraberi yapılan 10.000 avroyu veya eşitini aşan döviz çıkışlarında gümrük idarelerine Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan nakit beyan formu ile beyanda bulunulur (m. 4/2).
- Türk lirası. Yolcu beraberi yapılan 185.000 TL’yi aşan Türk parası ve Türk parası ile ödemeyi sağlayan belge çıkışlarında aynı beyanda bulunulur (m. 3/5). 185.000 TL tutarı, 28 Mart 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle getirilmiştir.
Metinden iki sonuç çıkar. Sınır her çıkışa bağlıdır; Tebliğ “yolcu beraberi yapılan” çıkışlardan söz eder. Ve sınırı aşan tutar yasak değildir: beyan edildiğinde taşınması hukuka uygundur. Bu tür sınırlar idari işlemle değiştirildiği için yolculuktan önce kontrol edilmelidir.
Beyan edilmeyen nakde ne olur
Tebliğ, sonucu döviz ve Türk lirası için aynı sözlerle düzenler. Sınırı aşan çıkışta beyanda bulunulmaması veya yanlış ya da yanıltıcı beyanda bulunulduğunun tespiti halinde söz konusu değerler gümrük idaresince muhafaza altına alınır ve durum şüpheli kabul edilerek Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığına (MASAK) bildirilir. Ayrıca gümrük idarelerince 1567 sayılı Kanun’un 3. maddesinin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılabilmesini teminen Cumhuriyet savcılıklarına bildirimde bulunulur (Tebliğ No: 2008-32/34, döviz için m. 4/3, Türk lirası için m. 3/6).
Dolayısıyla havalimanında birbirinden ayrı üç süreç başlayabilir:
- Nakdin kendisi gümrük idaresinde muhafaza altında tutulur.
- İdari para cezası, 1567 sayılı Kanun uyarınca Cumhuriyet savcısının işidir.
- MASAK bildirimi şüpheye ilişkindir. Savcı paraya bağlı bir suç belirtisi görürse, açılacak ceza soruşturması idari para cezasından ayrı bir konudur.
Paraya ne olacağı ve bunun ne zaman olacağı, idari para cezası sürecinin sonucuna ve bir ceza soruşturması açılıp açılmadığına bağlıdır. Avukat iki süreci de Cumhuriyet savcılığı nezdinde takip edebilir ve kaynağını gösteren belgelerle paranın iadesini talep edebilir.
1567 sayılı Kanun’a göre idari para cezası
Yaptırım, 1567 sayılı Kanun’un 3. maddesindedir. Birinci fıkra, Kanun’a göre yapılan genel ve düzenleyici işlemlerdeki yükümlülüklere aykırı hareket eden kişi için idari para cezası öngörür. 20 Temmuz 2025 tarihli ve 7555 sayılı Kanun’la değişik ikinci fıkraya göre fiil, 1. maddede yazılı kıymetlerin izinsiz olarak yurttan çıkarılması veya yurda sokulması mahiyetindeyse ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümlerine göre suç veya kabahat oluşturmuyorsa, kişi eşya ve kıymetlerin rayiç bedelinin yarısından iki katına kadar idari para cezası ile cezalandırılır; fiilin teşebbüs aşamasında kalması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilir. Aynı madde, bu madde hükmüne göre idari para cezasına karar vermeye Cumhuriyet savcısının yetkili olduğunu belirtir.
Somut olayda hangi fıkranın uygulanacağı ve cezanın aralık içinde nerede belirleneceği, avukatın dosya üzerinde incelediği konulardır. Önem taşıyabilecek olgular arasında şunlar vardır: sınırı aşan tutar, yolcunun hiç beyanda bulunmamış mı yoksa hatalı beyanda mı bulunmuş olduğu, paranın kaynağı ve yolcunun kontrolde kendisine soru sorulup sorulmadığı ve ne cevap verdiği. Türk hukukunda idari para cezalarının sabit tutarları her takvim yılı yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 17/7); bu rehberin birinci fıkradaki tutarları vermemesinin bir sebebi budur. Aynı fıkra, nispi nitelikteki idari para cezalarına uygulanmaz; ikinci fıkradaki yarısından iki katına kadar aralık bu niteliktedir.
Cezaya karşı başvuru: on beş gün
İdari para cezasına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir; bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde karar kesinleşir (5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27/1). Başvuru, bizzat, kanuni temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçe ile yapılır; dilekçe iki nüsha olarak verilir (m. 27/3). Başvuru dilekçesinde idari yaptırım kararına ilişkin bilgiler ve bu karara karşı ileri sürülen deliller açık bir şekilde gösterilir (m. 27/4). Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla süre geçirilmişse, bu sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde başvuruda bulunulabilir; bu başvuru kararın kesinleşmesini engellemez, ancak mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir (m. 27/2).
Almanya’ya dönmüş bir yolcu için en çok önem taşıyan tarih tebliğ tarihidir. On beş gün havalimanındaki günden değil, tebliğ veya tefhimden itibaren işler; bu yüzden makamlara bildirilen adres ve avukata verilecek vekâletname erkenden hazır olmalıdır.
Altın ve ziynet eşyası
Ziynet eşyasının kendi kuralı vardır. Yolcular, beraberlerindeki kendilerine ait, değeri 15.000 ABD dolarını aşmayan ve ticari amaç taşımayan, ziynet eşyası niteliğinde kıymetli madenlerden ve taşlardan yapılmış eşyaları yurda getirebilir ve yurt dışına çıkarabilir. Daha fazla değerdeki ziynet eşyasının yurt dışına çıkarılması, girişte beyan edilmiş olmasına veya Türkiye’de satın alındığını tevsik etme şartına bağlıdır (32 sayılı Karar m. 7/5).
Düğün altınlarıyla seyahat eden aileler için bunun pratik bir sonucu var. Almanya’dan getirilen ve değeri sınırı aşan parçaların gelişte beyan edilmesi ve bu kaydın saklanması en doğrusudur. Türkiye’de alınan parçalar kuyumcu faturasıyla birlikte taşınmalıdır. Altın sikke ve külçeler burada ele alınmıyor.
Eşya ve Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
Nakit ve ziynet eşyası 32 sayılı Karar ile 1567 sayılı Kanun’a tabidir ve 1567 sayılı Kanun’un 3. maddesinin ikinci fıkrasındaki ceza yalnızca fiil Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’na göre suç veya kabahat oluşturmuyorsa uygulanır. Eşyada durum farklıdır. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, başka fiillerin yanında şunları cezalandırır:
- eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokmak: bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası (m. 3/1);
- ihracı kanun gereği yasak olan eşyayı ülkeden çıkarmak: fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası (m. 3/8).
Madde 3’te tanımlanan fiiller, teşebbüs aşamasında kalmış olsa bile tamamlanmış gibi cezalandırılır (m. 3/22); eşyanın değerinin fahiş olması halinde cezalar artırılır, hafif ya da pek hafif olması halinde indirilir (m. 3/23). Eşyaya ilişkin vergi ve resimler bu rehberin dışındadır.
Kurallar yan yana
| Yolcunun taşıdığı | Kural | Sınır | Beyan edilmezse |
|---|---|---|---|
| Çıkışta döviz | 32 sayılı Karar m. 4/a, 4/f; Tebliğ 2008-32/34 m. 4/2 | 10.000 avroyu veya eşitini aşan tutarda beyan | Gümrük idaresince muhafaza, MASAK’a bildirim, Cumhuriyet savcılığına bildirim (Tebliğ m. 4/3) |
| Çıkışta Türk lirası | Tebliğ 2008-32/34 m. 3/5 | 185.000 TL’yi aşan tutarda beyan | Aynı (Tebliğ m. 3/6) |
| Kendine ait, ticari amaç taşımayan ziynet eşyası | 32 sayılı Karar m. 7/5 | 15.000 ABD dolarına kadar serbest; üzerinde girişte beyan ya da Türkiye’de satın alındığının tevsiki | Fazlanın çıkarılması bu tevsike bağlı |
| Girişte gümrük işlemlerine tabi tutulmayan eşya | 5607 sayılı Kanun m. 3/1 | Hükümde sınır yok | 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve adli para cezası; teşebbüs tamamlanmış gibi cezalandırılır (m. 3/22) |
| İhracı yasak eşya | 5607 sayılı Kanun m. 3/8 | Hükümde sınır yok | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve adli para cezası |
Yolcu ne yapabilir
Havalimanında işe yarayan adım doğru beyandır. Sorulursa taşınan tutarı söyleyin; yanlış ya da yanıltıcı olduğu anlaşılan beyan, hiç beyanda bulunulmamış gibi işlem görür (Tebliğ No: 2008-32/34, m. 3/6 ve 4/3). Muhafaza işlemine ilişkin tutanağın bir örneğini isteyin ve gümrük idaresinin adını not edin.
Sonrasında paranın nereden geldiğini ve neden taşındığını gösteren belgeleri toplayın: Türkiye’de ya da Almanya’da alınmış banka çekim dekontları, döviz bozdurma makbuzları, satış ya da alım sözleşmesi, mirasa ilişkin belge, maaş bordrosu ya da emekli aylığı dökümü. Ziynet eşyasında girişteki beyan ya da kuyumcu faturası. Cumhuriyet savcılığının ve başvuru yapılırsa sulh ceza mahkemesinin inceleyeceği belgeler bunlardır.
Lex Lata bu dosyalarda nasıl çalışır
Lex Lata, Türk hukuku konusunda danışmanlık verir ve Türk savcılıkları ile mahkemeleri önünde işlem yapar. Gümrükte nakde ilişkin bir dosyada avukat, muhafaza tutanağını ve dosyayı Cumhuriyet savcılığından alır, paranın kaynağına ilişkin belgeleri sunar, idari para cezası kararını takip eder ve gerekçe varsa on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvuruyu yapar. Müvekkile raporlar İngilizce ya da Türkçe gönderilir. Alman hukuku, Alman vergi hukuku ve işin Almanya’daki yönü, Almanya’daki bir Rechtsanwalt ya da Steuerberater’in alanıdır. Almanya’dan yürütülen bir Türk hukuk işinin genel çerçevesi için Almanya’daki müvekkillere yönelik genel rehberimize bakabilirsiniz.
