Türkiye’de malpraktis avukatı arayanların soruları çoğunlukla aynıdır: ülkeme döndükten sonra talepte bulunabilir miyim, kim öder ve ne kadar sürem var. Kısa cevaplar aşağıda; devamındaki bölümler hukuki dayanağı veriyor. Usul yolunun ayrıntısı için Türkiye’de hastaneye veya hekime nasıl dava açılır rehberimize, kendi tarihlerinize göre süre için tıbbi malpraktis ve süreler aracımıza bakabilirsiniz.
Türkiye’deki tedavi kötü sonuçlanırsa kim sorumludur?
Hekim de özel hastane de farklı dayanaklarla sorumlu olabilir:
3 maddeyi gösterin
- Tedavi sözleşmesi. Belirli bir sonuç olarak satılan estetik tedavi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi üstlendiği eser sözleşmesine yaklaşır (TBK m. 470); bu nitelendirmeyi yapan bir kanun hükmü yoktur ve mahkeme somut olaya göre karar verir. Bu nitelendirme benimsenirse, yüklenicinin sorumlu olduğu bir eser ayıbı TBK m. 475’teki seçimlik hakları doğurur; genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır. Obezite cerrahisi gibi tedavi edici müdahaleler vekâlete daha yakındır (TBK m. 502): hekim tedaviyi sadakat ve özenle yürütmek zorundadır (TBK m. 506/2) ve bu, benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranışa göre ölçülür (TBK m. 506/3).
- Hastane. Hastayla sözleşme kuran hastane, borcun ifasında kullandığı kişilerin işi yürüttükleri sırada verdikleri zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m. 116/1). Adam çalıştıran sıfatıyla, çalışanını seçerken, talimat verirken, gözetim ve denetimde bulunurken gerekli özeni gösterdiğini ispat etmedikçe çalışanlarının işin yapılması sırasında verdiği zarardan da sorumludur (TBK m. 66/1 ve 2); bir işletmede adam çalıştıran, işletmenin çalışma düzeninin zararın doğmasını önlemeye elverişli olduğunu ispat etmedikçe işletmenin faaliyetleri dolayısıyla sebep olunan zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m. 66/3).
- Birlikte. Birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdiklerinde veya aynı zarardan çeşitli sebeplerle sorumlu olduklarında müteselsil sorumluluk hükümleri uygulanır (TBK m. 61); bu yüzden talep hekimin yanında hastaneye karşı da ileri sürülebilir.
| Müdahale Türü | Dayanak Hüküm | Sorumluluk Ölçüsü | Kanuni Hak |
|---|---|---|---|
| Estetik ve Kozmetik Cerrahi | Belirli bir sonuç olarak satıldıysa TBK m. 470 vd. (Eser) | Kararlaştırılan eser; yüklenicinin sorumlu olduğu ayıp, işsahibinin seçimlik haklarını doğurur. | Eser kullanılamayacak veya kabule zorlanamayacak ölçüde ayıplıysa sözleşmeden dönme, bedelden indirim ya da aşırı masraf gerektirmiyorsa masrafı yükleniciye ait onarım (TBK m. 475); genel hükümlere göre tazminat, bedensel bütünlük zedelendiyse manevi tazminat dâhil (TBK m. 56). |
| Obezite (Tüp Mide / Bypass) | TBK m. 502 vd. (Vekâlet) | Basiretli vekil ölçüsünde sadakatli ve özenli iş görme (TBK m. 506/2-3). | Tedavi giderleri + çalışma gücü kaybı (TBK m. 54) + manevi tazminat (TBK m. 56). |
| Diş ve Saç Ekimi | TBK m. 470 ya da m. 502, somut olaya göre | Belirli bir sonuç kararlaştırıldıysa kararlaştırılan eser; aksi hâlde sadakatli ve özenli iş görme. | Düzeltme tedavisi giderleri + manevi tazminat dâhil tazminat. |
| Özel Hastane İşletmesi | TBK m. 116, 66 ve 61 | Sözleşmenin ifasında kullandığı kişilerden sorumluluk (m. 116); m. 66'daki özen ispatına tabi adam çalıştıran sorumluluğu. | Aynı zarardan sorumlu diğer kişilerle müteselsil sorumluluk (m. 61). |
İmzaladığım onam formu talebimi engeller mi?
Onam formu hangi bilginin verildiğini gösterir; ibraname değildir. Yabancı hastalar için iki kural önemlidir:
2 maddeyi gösterin
- Bilginin nasıl verildiği. Bilgi, hastanın sosyal ve kültürel düzeyine uygun olarak anlayabileceği şekilde ve acil durumlar dışında makul süre tanınarak verilir (Hasta Hakları Yönetmeliği m. 18). Yalnızca Türkçe düzenlenen ya da ameliyattan dakikalar önce verilen bir form, bunun yapıldığını tek başına göstermez. İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi’nin onaylanması 5013 sayılı Kanun’la uygun bulunmuştur.
- Önceden sorumsuzluk anlaşmaları. Borçlunun ağır kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (TBK m. 115/1). Uzmanlığı gerektiren bir hizmet, meslek veya sanat ancak kanun ya da yetkili makamlar tarafından verilen izinle yürütülebiliyorsa, hafif kusurdan sorumsuzluğa ilişkin önceden yapılan anlaşma (TBK m. 115/3) ve yardımcı kişilerin fiillerinden sorumsuzluğa ilişkin anlaşma (TBK m. 116/3) da kesin olarak hükümsüzdür.
Hasta hangi tazminatı isteyebilir?
TBK m. 54 bedensel zararları özellikle şöyle sayar:
- Tedavi giderleri: Türkiye’de ya da yurt dışında yapılan düzeltme tedavisi dâhil; faturalar ve tıbbi kayıtlarla ispatlanır.
- Kazanç kaybı: iyileşme süresince.
- Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.
- Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.
Bölümün devamını okuyun
Bedensel bütünlüğün zedelenmesi durumunda hâkim, olayın özelliklerini göz önünde tutarak zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine de karar verebilir; ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir (TBK m. 56).
Hangi mahkeme, önce arabuluculuk gerekir mi?
Tüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir (6502 sayılı Kanun m. 73/1). Kanun, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden kişiyi tüketici; ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden kişiyle kurulan, vekâlet ve eser sözleşmeleri dâhil her türlü sözleşmeyi tüketici işlemi sayar (m. 3). Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (m. 73/A-1). Belirli bir değerin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur (m. 68/1); bu sınır otuz bin Türk lirası olarak belirlenmiş olup her takvim yılı yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (m. 68/4).
Bölümün devamını okuyun
Bir talebin tüketici mahkemesine girip girmediği, hizmeti sunanın kim olduğuna ve olgulara bağlıdır; dosyanın önce okunmasının sebebi budur. Mahkemeler, bakımın beklenen standarda uyup uymadığı konusunda genellikle tıbbi bilirkişi görüşü alır; bu görüş çoğu zaman Adli Tıp Kurumu’ndan istenir.
Talepte bulunmak için ne kadar sürem var?
Talebin nasıl kurulduğuna bağlıdır. Vekâlet sözleşmesinden ve eser sözleşmesinden doğan alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m. 147, bent 5 ve 6); yüklenicinin yükümlülüklerini ağır kusuruyla hiç ya da gereği gibi ifa etmemesinden doğan alacak bu bendin dışında kalır ve Kanunda başka bir hüküm yoksa TBK m. 146’daki on yıllık kurala tabidir. Yüklenicinin ayıplı bir eser meydana getirmesi sebebiyle açılacak davalar, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde teslim tarihinden başlayarak iki yılın, yüklenicinin ağır kusuru varsa yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar (TBK m. 478). Haksız fiile dayanan istem, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar; tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa o süre uygulanır (TBK m. 72/1). Tıbbi malpraktis ve süreler aracımız bu süreleri sizin tarihlerinizle birlikte ele alır.
Malpraktis talebinde nasıl yardımcı olabiliriz
Türkiye’deki hekim ve özel hastanelere karşı taleplerde yabancı hastalar ve aileleri için çalışıyoruz. Uygulamada bu şu anlama gelir:
4 maddeyi gösterin
- Önce dosyayı okumak. Onam belgeleri dâhil tıbbi dosyanın tamamını hastaneden temin eder, herhangi bir adım atılmadan önce ilgili dalda bağımsız bir hekime inceletiriz.
- Yolu belirlemek. Sözleşme mi haksız fiil mi, kimlere karşı, hangi süre, tüketici mahkemesi mi değil mi, arabuluculuk mu hakem heyeti mi.
- Talebi uzaktan yürütmek. Adımların çoğu vekaletnameyle atılabilir; mahkemenin ya da bilirkişi kurumunun hastayı bizzat görmesi gereken adımı hastayla birlikte planlarız.
- Arabuluculuk, dava ve icra. Arabuluculuğu, davayı ve hüküm ödenmezse icra takibini yürütürüz.
Ne olduğuna bakmamızı isterseniz, bu sayfadaki iletişim seçenekleriyle kısa bir özet ve elinizdeki belgeleri gönderebilirsiniz.
Tesis yurt dışından gelen hastaları tedavi ediyorsa, yukarıdaki sorumluluk kurallarının yanında ayrı bir düzenleyici katman devreye girer; bu katman Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesi ile başlar. Yetki belgesi, akreditasyon, portal kayıtları ve yaptırım basamağıyla bu katmanın bütünü sağlık turizmi düzenleyici uyum çalışmamızın konusudur. Böyle bir tesisin taşımak zorunda olduğu iki poliçe komplikasyon sigortası ile hekimin mesleki sorumluluk sigortası yazısında incelenmektedir. Seyahati düzenleyen aracı kuruluşun konumu sağlık turizmi aracı kuruluşunun hukuki konumu yazısında ele alınmaktadır.
İlgili rehberler
- Estetik ve obezite cerrahisi malpraktis talepleri: düzeltme ameliyatı giderleri, eser sözleşmesi modeli (TBK 470) ve manevi tazminat.
- Türkiye’de hastaneye veya hekime nasıl dava açılır: özel ve kamu sağlık kuruluşları, arabuluculuk ve bilirkişi aşaması.
- İstanbul’da yabancı müvekkiller için hukuki işler: yurt dışından Türkiye’deki avukatla çalışmak.
