Türkiye’de e-ticaret iki katmanlı bir çerçeveye tabidir ve bir işletmenin vereceği ilk uyum kararı, hangi katmanda durduğunu doğru saptamaktır. 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, platform ile üzerinde satış yapan satıcı arasındaki ilişkiyi, bunun yanında bilgilendirme, sipariş ve ticari iletişim yükümlülüklerini düzenler. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ise satın alan tüketiciyle kurulan ilişkiyi düzenler. Bir pazaryeri işletmecisi her iki katmanda birden durur; pazaryeri üzerinden satan bir marka ağırlıkla ikinci katmandadır, ancak imzaladığı aracılık sözleşmesi aracılığıyla birinciye de bağlanır.
Bölümün devamını okuyun
6563 sayılı Kanun, 2022 yılında 7416 sayılı Kanunla esaslı biçimde yeniden kurulmuş ve düzenleyicinin bugün kullandığı kavramları getirmiştir: pazaryerini işleten elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı (ETAHS) ile pazaryerinde ya da kendi sitesinde satış yapan elektronik ticaret hizmet sağlayıcı (ETHS). Uygulamaya ilişkin ayrıntının büyük bölümü iki ikincil düzenlemede toplanmıştır: Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik ile Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi ve Bildirim Yükümlülükleri Hakkında Tebliğ.
Kanun kimlere uygulanır, kimler kapsam dışındadır
6563 sayılı Kanun’un 2. maddesi aracı hizmet sağlayıcıyı, başkalarına ait iktisadi ve ticari faaliyetlerin yapılmasına elektronik ticaret ortamını sağlayan kişi olarak tanımlar. 2022 değişiklikleriyle ağır yükümlülükler, fiilen sözleşme yapılmasına ya da sipariş verilmesine imkân sağlayan alt kümeye daraltılmıştır; bir ilan sitesi ile işlem yapılan bir pazaryerinin farklı muameleye tabi tutulmasının sebebi budur.
Bölümün devamını okuyun
Kanun’un 1. maddesinin üçüncü fıkrası bir grubu bu iki yeni kategorinin dışında bırakır: bankacılık, sigortacılık, ödeme hizmetleri, sermaye piyasası, bireysel emeklilik, finansal kiralama, faktoring ve finansman, seyahat acenteliği, sivil havacılık ve elektronik haberleşme kanunlarına göre yetkilendirilerek münhasıran yetkilendirildikleri konularda faaliyet gösterenler ile münhasıran şans ve bahis oyunları alanında faaliyet gösteren yetkililer, bu Kanun’un uygulanmasında elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı veya elektronik ticaret hizmet sağlayıcı kabul edilmez. Bir ödeme kuruluşu, lisanslı faaliyeti bakımından 6563 sayılı Kanun anlamında pazaryeri ya da satıcı olarak değil ödeme kuruluşu olarak denetlenir.
ETBİS kaydı ve otuz günlük bildirim seti
ETBİS kaydı, sonradan tamamlanan bir formalite değil, faaliyetin ön şartıdır. Tebliğ uyarınca kendilerine ait elektronik ticaret ortamında faaliyet gösteren hizmet sağlayıcılar, aracı hizmet sağlayıcılar ve yurt içinde yerleşik olup yalnızca yurt dışında yerleşik bir aracı hizmet sağlayıcı üzerinden satış yapan hizmet sağlayıcılar, faaliyete başlamadan önce kayıt olmak zorundadır; sisteme tacirler bakımından MERSİS numarası ve vergi kimlik numarası, esnaf ve sanatkârlar bakımından T.C. kimlik numarası ve vergi kimlik numarası ile alan adı ve mobil uygulama bilgisi girilir.
Bölümün devamını okuyun
Bunu, otuz gün içinde iletilmesi gereken daha uzun bir bildirim listesi izler: tebligata elverişli kayıtlı elektronik posta (KEP) adresi, yapılan e-ticaretin türü, sunulan ödeme yöntemleri, ikinci el mal satılıp satılmadığı, hizmet alınan banka ve ödeme kuruluşları, kargo ve altyapı sağlayıcıları ve kişisel verilerin ve müşteri bilgilerinin tutulduğu veri tabanlarının bulunduğu ülke ile adres; bu son kalem doğrudan ayrı bir kişisel verilerin korunması incelemesini gerektirir. Sınır ötesi işlem hacmi her yıl mart ayı sonuna kadar, değişiklikler ve faaliyetin sona ermesi otuz gün içinde bildirilir. Kayıtlı sağlayıcılar Bakanlığın eticaret.gov.tr adresinde ilan edilir; bir sözleşme öncesinde karşı tarafın kayıtlı olup olmadığı buradan görülebilir.
Sözleşme öncesi bilgilendirme, sipariş ve ticari elektronik ileti
6563 sayılı Kanun’un 3. maddesi, sözleşmenin kurulmasından önce hizmet sağlayıcının tanıtıcı bilgilerini, sözleşmenin kurulması için izlenecek teknik adımları, sözleşme metninin saklanıp saklanmayacağını, veri girişindeki hataların belirlenmesine ve düzeltilmesine ilişkin teknik araçları, uygulanan gizlilik kurallarını ve varsa alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmalarını sunmasını arar. 4. madde ise ödeme bilgileri girilmeden önce toplam bedel dâhil sözleşme şartlarının alıcı tarafından açıkça görülmesini ve siparişin alındığının gecikmeksizin teyidini zorunlu kılar. Her iki maddede de dikkat edilmesi gereken bir esneklik vardır: tarafların tüketici olmadığı hâllerde aksi kararlaştırılabilir ve bu maddelerin temel bilgilendirme ve sipariş yükümlülükleri münhasıran elektronik posta yoluyla veya benzeri bireysel iletişim araçlarıyla kurulan sözleşmelere uygulanmaz. Ticaretler arası bir tedarik akışı ile tüketiciye yönelik bir mağaza bu yüzden aynı metinle yönetilemez; bu ayrımı ticari sözleşmeler çalışmamızda sözleşme diline yansıtırız.
Bölümün devamını okuyun
Ticari elektronik iletiler bakımından kural, 6. maddede alıcıların önceden onayının alınmasıdır. İki nokta uygulamada sıkça gözden kaçar: alıcı kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla iletişim bilgilerini vermişse, temin edilen mal veya hizmete ilişkin değişiklik, kullanım ve bakıma yönelik iletiler için ayrıca onay aranmaz; ayrıca esnaf ve tacirlere önceden onay alınmaksızın ticari elektronik ileti gönderilebilir. Alıcının ret talebi ise 8. madde uyarınca üç iş günü içinde yerine getirilir.
Tüketiciye satış: mesafeli sözleşmeler
6502 sayılı Kanun’un 48. maddesi mesafeli sözleşmeyi tanımlar ve tüketicinin temel haklarını belirler. Teslim, taahhüt edilen süre içinde ve tüketicinin isteği veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar dışında her hâlükârda otuz günü geçmeyecek biçimde yapılmalıdır. Tüketicinin hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin on dört gün içinde cayma hakkı vardır; tüketicinin bu hak konusunda bilgilendirildiğine ilişkin ispat yükü satıcıdadır ve gerektiği gibi bilgilendirilmeyen tüketici on dört günlük süreyle bağlı değildir; bu hâlde süre, cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer.
Bölümün devamını okuyun
1 Ocak 2026’da iki değişiklik birlikte yürürlüğe girdi: 2022 değişikliklerinin askısı kalktı ve 24 Mayıs 2025 tarihli değişiklik yönetmeliği bunların bir bölümünü yeniden yazdı. Bugünkü kuralda tüketici, satıcının ön bilgilendirmede belirttiği taşıyıcıyla iade ettiği malın iade masrafından sorumlu tutulamaz; satıcı hiçbir taşıyıcı belirtmemişse tüketiciden iade masrafı adı altında bedel istenemez. Belirtilen taşıyıcının tüketicinin bulunduğu yerde şubesi yoksa satıcı malı ilave masraf olmaksızın aldırır; platformda bu eksiklik aracı hizmet sağlayıcıdan kaynaklanıyorsa masrafı o karşılar. Bedel iadesinin on dört günlük süresi malın belirtilen taşıyıcıya teslimiyle, başka bir taşıyıcı kullanılmışsa malın satıcıya ulaşmasıyla başlar. Bu değişikliğe ilişkin satıcı tarafı kontrol listesini mesafeli sözleşmeler yönetmeliği değişikliği ve 2026 satıcı kontrol listesi yazımızda ayrıntılandırdık.
Pazaryerleri bu tüketici yükümlülüklerinin içine doğrudan çekilmiştir. 6502 sayılı Kanun’un 48. maddesinin altıncı fıkrası, aracı hizmet sağlayıcıyı ön bilgilendirmeden ve bunun ispatından satıcıyla müteselsilen sorumlu tutar; veri girişini kendisi yaptığı hâllerde bilgilendirmedeki eksikliklerden sorumlu kılar; satıcı adına bedel tahsil ettiği durumda ise, teslim veya ifa sonrası bedelin satıcıya aktarıldığı hâller dışında, teslim ve cayma yükümlülüklerinden müteselsilen sorumlu tutar. Aynı maddenin beşinci fıkrası bir adım daha ileri gider: aracı hizmet sağlayıcı, kurulan mesafeli sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülüklerin kullanım süresi boyunca, tüketicinin yönetmelikle belirlenen hususlara ilişkin talep ve bildirimlerini (cayma bildirimi, fesih bildirimi, bedel iadesi talebi, işlem kayıtları talebi, teslimat şikâyeti) iletebileceği ve takip edebileceği bir sistemi kurmak ve kesintisiz olarak açık tutmakla yükümlüdür; yönetmelik buna işlem kayıtlarının üç yıl saklanması yükümlülüğünü ekler.
Pazaryeri davranış kuralları: her durumda haksız sayılan uygulamalar
6563 sayılı Kanun’un ek 1. maddesi, satıcıların uygulamada en sık dayandığı hükümdür. Haksız ticari uygulamaları genel olarak yasakladıktan sonra, platforma herhangi bir denge değerlendirmesi imkânı bırakmaksızın her durumda haksız sayılan davranışları sayar.
| Davranış | Kural | Satıcı bakımından sonucu |
|---|---|---|
| Geç ödeme | Bedelin pazaryerinin tasarrufuna girdiği ve siparişin alıcıya ulaştığı tarihlerden geç olanından itibaren 5 iş günü içinde eksiksiz ödeme | Ekonomik bütünlük içindeki ödeme kuruluşuna yapılan ödeme, pazaryerine yapılmış sayılır |
| Kampanyaya zorlama | Satış fiyatında tek taraflı değişiklik dâhil, kampanyalı satışa zorlama yasağı | İndirime katılım satıcının rızasına bağlıdır |
| Yazılı sözleşmesizlik | Şartlar, açık ve erişilebilir yazılı ya da elektronik bir aracılık sözleşmesiyle belirlenmelidir | Belgesiz ticari ilişkinin kendisi ihlaldir |
| Geçmişe yönelik değişiklik | Satıcı aleyhine geçmişe yönelik ya da tek taraflı değişiklik yapılamaz, buna imkân veren hüküm konulamaz | Böyle bir kayıt hiç uygulanmasa dahi hukuka aykırıdır |
| Sözleşmede yer almayan bedel | Hizmet verilmediği ya da bedeli sözleşmede belirtilmediği hâlde bedel alınamaz | Ücret tarifesi duyuruyla değil sözleşmeyle kurulur |
| Misilleme ve keyfî askı | Nesnel ölçüt olmaksızın ya da kamu kurumlarına veya adli mercilere başvurulduğu gerekçesiyle sıralamada geriye düşürme, kısıtlama, askıya alma veya sonlandırma yasağı | Bakanlığa ya da mahkemeye başvurmak hukuken askı sebebi olamaz |
Bölümün devamını okuyun
Yönetmelik son satıra usul ekler. Pazaryeri hizmeti kısıtlamadan, askıya almadan veya sonlandırmadan önce gerekçesini açıkça belirtmek, satıcıya açıklama için en az üç iş günü süre vermek ve kararını, açıklamanın kendisine ulaşmasından itibaren yedi iş günü içinde bildirmek zorundadır. Bu korumanın gerçek bir istisnası vardır: mevzuattan kaynaklanan sebeplerle ya da kamu düzenini ilgilendiren, gecikmesinde sakınca bulunan veyahut dolandırıcılık, veri ihlali ya da diğer siber güvenlik risklerini içeren durumlarda hizmet derhâl kesilebilir, gerekçe sonradan bildirilir. Bu konumdaki bir satıcının başvurabileceği yolları pazaryeri satıcısının hakları, mağaza askıya alma ve hakediş blokesi yazımızda ele aldık.
Hukuka aykırı içerik ve fikri mülkiyet şikâyeti
Birbirine paralel işleyen iki ayrı usul vardır ve bunların karıştırılması, başvuruların işleme alınmamasının sık görülen sebebidir.
| Aşama | Genel olarak hukuka aykırı içerik | Fikri ve sınai mülkiyet |
|---|---|---|
| Tetikleyici | Hukuka aykırılıktan haberdar olma (uygunluk raporu, bildirilen yargı kararı, Bakanlık ya da başka bir kamu kurumunun bildirimi) | Hak sahibinin bilgi ve belgeye dayanan şikâyeti |
| Şekil şartları | Bildirimin kaynağına göre belirlenir | Tescil belgesi, bandrol formu ya da meslek birliği belgesi; kimlik ve iletişim bilgileri; gerekçe ve deliller; ürünün internet adresi; sorumluluk beyanı |
| Kaldırma | Gecikmeksizin ve en geç 48 saat içinde | Gecikmeksizin ve en geç 48 saat içinde |
| Bildirim | Satıcıya ve ilgili kamu kurumuna, gerekçesiyle | Satıcıya ve hak sahibine, itiraz yolu belirtilerek |
| Karşı itiraz | Uygulanmaz | Fatura ve hak sahibine kadar geriye giden belge zinciri |
| Yeniden yayım | Uygulanmaz | Haklılık açıkça anlaşılıyorsa 24 saat içinde |
Bölümün devamını okuyun
Pazaryerinin incelemesi açıkça sunulan belgelerle sınırlıdır: bu bir hak tespiti değildir ve tarafların genel hükümlere göre adli ve idari mercilere başvurma hakkı saklıdır. Aynı ürün ve aynı iddiaya ilişkin yeni bir şikâyet, yeni belge sunulmadıkça işleme alınmaz. Bu bildirimlerin nasıl yapılacağı ve nasıl cevaplanacağı pazaryerinde taklit ürün bildirimi ve satıcının karşı itirazı yazımızda anlatılmıştır; platform bildirimleri, sahtecilikle mücadele ve gümrük çalışmamızdaki sınır önlemleriyle birlikte yürütüldüğünde sonuç verir.
Ölçek eşikleri, lisans ve idari yaptırım
6563 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükler net işlem hacmiyle birlikte artar; net işlem hacmi, iptal ve iadeler hariç olmak üzere sözleşme ve siparişlere ilişkin nihai fatura ve fatura yerine geçen belge değerlerinin toplamıdır. Kanun’un ek 2. maddesi pazaryerleri için on milyar Türk lirası, yüz bin işlem adedi ile birlikte otuz milyar Türk lirası ve yine yüz bin işlem adedi ile birlikte altmış milyar Türk lirası tutarında taban eşikler koyar; yönetmelik bu kademeleri orta, büyük ve çok büyük ölçekli olarak adlandırır. Kendi ortamında satış yapan hizmet sağlayıcılara ilişkin paralel kademelerde işlem adedi ölçütü on milyondur. Bu tutarlar taban tutarlardır: her yıl ETBİS verileriyle hesaplanan elektronik ticaret hacminin yıllık değişim oranına göre artırılır ve en geç şubat ayı içinde Bakanlığın internet sitesinde ilan edilir. 27 Şubat 2026 tarihli duyuruya göre (değişim oranı yüzde 48,07) 2025 yılı net işlem hacmine uygulanacak eşikler orta ölçekte 79.180.975.103 TL, büyük ölçekte 237.542.925.308 TL ve çok büyük ölçekte 475.085.850.615 TL’dir. Eşiğin aşılması yükümlülüğü hemen doğurmaz: ek yükümlülükler, hadlerin aşıldığı yılı izleyen takvim yılı başından itibaren uygulanır ya da o yılın ilk üç ayı içinde bunlara uyum sağlanır.
Bölümün devamını okuyun
Net işlem hacmi ilk eşiği ve iptal ve iadeler hariç işlem sayısı yüz bin adedi aşan pazaryeri Ticaret Bakanlığından lisans almak zorundadır; lisans başvurusu hadlerin aşıldığı yılı izleyen takvim yılının, yenileme başvurusu ise eşikler aşıldığı sürece her yılın mart ayı içinde yapılır ve lisans ücreti net işlem hacmine göre kademeli olarak hesaplanır. Yurt dışına yapılan satışlar hesaba dâhil edilmez; pazaryerinin net işlem hacmi toplam elektronik ticaret hacminin yüzde yirmisini aşmıyorsa, izleyen takvim yılında gerçekleştirilen yurt dışı satış tutarı ile yatırım teşvik belgeli yatırım harcaması tutarının iki katı net işlem hacminden indirilir. Büyük ölçekte reklam ve indirim bütçeleri formülle tavana bağlanır, üstelik bu bütçe takvim yılının üçer aylık dönemlerinde en fazla dörtte biri oranında harcanabilir; ayrıca satıcının başka kanallardan satış yapması ya da reklam vermesi kısıtlanamaz; bu, mantığı rekabet hukuku değerlendirmeleriyle örtüşen bir sınırlamadır. Çok büyük ölçekte kanun pazaryerini komşu faaliyetlerden ayırır: ekonomik bütünlük içindeki bankalar ile finansman şirketlerinin kredi verme dâhil hizmetleri (kredi kartıyla yapılan ödemeler hariç) ve ekonomik bütünlük içindeki elektronik para kuruluşlarının ihraç ettiği elektronik paranın kabulü pazaryerinde sunulamaz; pazaryeri, kendi pazar yerindeki satışlar için karayolu eşya taşımacılığı, taşıma işleri organizatörlüğü ve posta hizmet sağlayıcılığı faaliyetlerinde bulunamaz. İki istisna önemlidir: kendi markalı ürün kuralları, toplam satış hasılatının yarısından fazlasını e-ticaret dışındaki satışlardan elde eden kişilerin markasını taşıyan mallar ile süreli yayınlar, kitaplar ve elektronik kitap okuyucuları hakkında uygulanmaz.
Yaptırım, Bakanlıkça verilen idari para cezasıdır ve tasarımı bilinçli olarak kademelidir: en ağır ihlallerde net satış tutarı üzerinden hesaplanan nispi cezalar, bir yıl içinde tekrar ya da verilen sürede giderilmeme hâlinde iki kat, Bakanlığın yanıltılması hâlinde on kat; belirli bir ihlal grubunda ise art arda gelen cezaların ardından içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararı verilir ve bu karara karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Kanun’un 12. maddesindeki Türk lirası tutarlar hükmün yürürlüğe girdiği tarihteki nominal tutarlardır ve her yıl Bakanlık tebliğiyle yeniden değerlenir (2026 tutarları için 25 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ); bu nedenle cari yıl tutarları kanun metninden değil ilgili yıllık tebliğden okunmalıdır.
E-ticaret pazaryerleri için 2027’de ne değişecek
Anayasa Mahkemesinin yürürlüğü ertelenmiş bir iptal kararı (12 Şubat 2026 tarihli), platform sorumluluğunun çerçevesini iki noktada değiştirecektir. 6563 sayılı Kanun’un 9. maddesinin birinci fıkrası, yani satıcının içeriğinden doğan sorumluluğa karşı genel koruma, tüketici sözleşmeleri yönünden iptal edilmiştir. 6502 sayılı Kanun’un 48. maddesinin altıncı fıkrasının (d) bendinde yer alan “ile 11 inci” ibaresi de iptal edilmiş, böylece ayıplı mala ilişkin hakların kullanımı aracı hizmet sağlayıcının müteselsil sorumluluğunun istisnası olmaktan çıkarılmıştır. Her iki iptal de 2 Mart 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar yürürlükteki hükümler uygulanmaya devam eder; ancak satıcı kabul süreçlerini, bedel emanet düzenini ve rücu mekanizmasını bugün kuran bir pazaryerinin, tasarımını bu tarihten önceki değil sonraki duruma göre yapması yerinde olur.
Yaklaşımımız
İnternet üzerinden satış yapan işletmeler, pazaryeri işletmecileri ve ürünleri Türk platformlarında rızası dışında satılan markalar için çalışıyoruz: kayıt ve sözleşme yapısının kurulmasından şikâyet yönetimine, platform uyuşmazlıklarından Ticaret Bakanlığı süreçlerine kadar. Uyuşmazlık ithal stoktan kaynaklanıyorsa dosya, gümrük hukuku çalışmamızla birlikte yürütülür.
