Almanya'da Alınan Boşanma Kararının Türkiye'de Tanınması ve Nüfusa İşlenmesi

Alman aile mahkemesinin (Familiengericht) verdiği boşanma kararı kesinleşince evliliği Almanya'da sona erdirir; Türkiye'deki nüfus kaydı ise karar işlenene kadar evliliği göstermeye devam eder.

Av. Onur ÇalışıcıYayın 25 Ekim 2026 · 14 dk okuma
Gravür: biri taşlı iki alyans birbirinden ayrılmış, aralarında kopuk kırmızı bir ip; kırmızı bretzelden İstanbul'un taş kulesine uzanan kesik çizgili ok.

Ana noktalar

  1. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A/1'e göre yabancı ülke makamlarınca boşanmaya, evliliğin butlanına, iptaline veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin kararlar; tarafların birlikte (taraflardan biri ölmüş ya da yabancıysa Türk vatandaşı olan diğer tarafın tek başına) başvurması, verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili makamca verilmiş ve usulen kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması şartlarıyla nüfus kütüğüne tescil edilir.
  2. m. 27/A/2'ye göre yurt dışındaki tescili kararın verildiği ülkedeki dış temsilcilikler yapar; Alman kararı için bu, Berlin Büyükelçiliği ya da Almanya'daki Türk başkonsolosluklarıdır. Yurt içinde taraflardan birinin yerleşim yeri il müdürlüğüne, Türkiye'de yerleşim yeri yoksa Tescil Yönetmeliği m. 5'te sayılan on sekiz il müdürlüğünden birine başvurulur.
  3. Almanya'da evlilik ancak mahkeme kararıyla boşanmayla sona erer (BGB § 1564; EGBGB m. 17/3), karar kesinleşmeyle hüküm doğurur (FamFG § 116/2) ve evlilik davalarında kesinleşme belgesi taraflara resen verilir (FamFG § 46); Tescil Yönetmeliği kararda kesinleşme şerhi yoksa kesinleşmeyi gösteren onaylı belge ister (m. 7/1-c).
  4. Komisyon kararı velayet, iştirak nafakası, çocukla kişisel ilişki, mal rejimi ve tazminat gibi tenfize konu hükümler bakımından sonuç doğurmaz (Tescil Yönetmeliği m. 9/5); MÖHUK milletlerarası sözleşmeleri saklı tuttuğundan (m. 1/2) bu hükümlerde Almanya ile Türkiye arasında yürürlükteki 1996 tarihli Lahey Çocukların Korunması Sözleşmesi ve 2007 tarihli Lahey Nafaka Sözleşmesi incelenir.
  5. 1929 tarihli Türk-Alman sözleşmelerinin hiçbiri boşanma kararlarının tanınmasını düzenlemez: 1622 sayılı Kanunla onaylanan sözleşme mahkemeye başvuru, teminat, bazı yargılama gideri kararlarının tenfizi, adli yardım, tebligat ve istinabeyle sınırlıdır; Alman boşanma kararının tanınmasında karşılıklılık aranmaz (MÖHUK m. 58/1).

Seri: Almanya'da yaşayanlar için Türkiye'deki hukuki işler

Bu rehber, 5490 sayılı Kanun m. 27/A uyarınca Almanya'daki Türk temsilciliğinde tescili, komisyonun istediği Alman belgelerini, aile mahkemesinde tanıma davasının ne zaman gerektiğini ve çocuk, nafaka ve emeklilik hakları denkleştirmesine ilişkin hükümlerin neden ayrı değerlendirildiğini anlatır.

Alman aile mahkemesinin verdiği boşanma kararı kesinleştiğinde evliliği Alman hukukuna göre sona erdirir. Bu karar Türkiye’deki nüfus kaydını kendiliğinden değiştirmez. Aile kütüğü kişinin medeni hâlini ve evlenme, boşanma gibi kişisel durum değişikliklerini gösterir (5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 7/1-d ve f); boşanma da Kanunun saydığı nüfus olaylarındandır (m. 3/1-y).

Lex Lata Türk hukuku konusunda danışmanlık verir; Alman aile hukukuna ilişkin sorular Almanya’daki bir Rechtsanwalt’a sorulmalıdır.

Bir yanda kırmızı bretzel ve yeşil ciltli kitap, öbür yanda İstanbul'un taş kulesi ve kırmızı ciltli kitap; aralarında ayrılmış iki alyans ve kopuk kırmızı ip.
Almanya'da verilen boşanma ve ardından gelmesi gereken Türk kaydı.

Alman boşanma kararı Türkiye’de başka bir işlem yapılmadan geçerli olur mu?

Türk kayıtları bakımından olmaz. Alman kararı evliliği Almanya’da sona erdirir, ancak Türk nüfus kaydı boşanma işlenene kadar evliliği göstermeye devam eder. İki yol vardır: 5490 sayılı Kanun m. 27/A uyarınca Almanya’daki Türk temsilciliğinde ya da Türkiye’deki nüfus müdürlüğünde idari tescil veya 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m. 58 uyarınca Türk aile mahkemesinde tanıma davası. Almanya ile Türkiye arasındaki hiçbir antlaşma bu adımları gereksiz kılmaz.

Almanya’da evliliği hangi karar sona erdirir

Alman hukuku Almanya’da boşanmayı yalnız mahkeme yoluyla tanır: evlilik, eşlerden birinin veya ikisinin başvurusu üzerine ancak mahkeme kararıyla boşanmayla sona erer ve karar kesinleştiğinde evlilik çözülür (BGB § 1564). Yabancılık unsuru taşıyan evlilikler için EGBGB m. 17/3 de Almanya’da evliliğin ancak mahkemece boşanmayla sona erdirilebileceğini tekrarlar. Görevli mahkeme, yerel mahkeme olan Amtsgericht bünyesinde kurulan aile işleri dairesi, yani Familiengericht’tir (GVG § 23b/1). Mahkeme karar (Beschluss) şeklinde hüküm kurar (FamFG § 116/1) ve evlilik davalarındaki nihai kararlar ancak kesinleşmeyle hüküm doğurur (§ 116/2).

Türk dosyası için iki Alman kavramı önemlidir:

  • Kesinleşme (Rechtskraft). Karara karşı bir ay içinde Beschwerde yoluna gidilebilir (FamFG § 63/1) ve süre kararın taraflara yazılı bildirilmesiyle başlar (§ 63/3). Duruşmada açıklanan karar henüz kesinleşmiş karar değildir.
  • Kesinleşme belgesi (Rechtskraftzeugnis, uygulamada Rechtskraftvermerk). Mahkeme kalemi bu belgeyi dava dosyasına dayanarak verir; evlilik davalarında taraflara resen, kararın gerekçesiz bir örneği üzerinde verilir (FamFG § 46/1).

m. 27/A/1 usulen kesinleşmiş karar arar; Tescil Yönetmeliği de kararda kesinleşme şerhi yoksa kesinleşmeyi gösteren onaylı belge ister (m. 7/1-c). Kesinleşme şerhli örnek her iki noktayı karşılar. Belirli bir Alman belgesinin kesinleşmeyi gösterip göstermediği Alman hukuku sorusudur; tercümeden önce netleştirilmelidir.

Almanya’daki Türk temsilciliğinde tescil (5490 sayılı Kanun m. 27/A)

Kanundaki dört şart

Kırmızı bretzelin yanında ortadan yırtılmış yazısız bir sayfa, her yarısında bir alyans ve kurdeleli bir belge; kesik çizgili ok sütunlu bir binaya gidiyor.
Almanya'daki boşanmanın tescil için Türk temsilciliğine götürülmesi.

m. 27/A, 690 sayılı KHK ile 2017’de 5490 sayılı Kanuna eklenmiş ve 2018’de 7077 sayılı Kanunla aynen kabul edilmiştir. Yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca boşanmaya, evliliğin butlanına, iptaline veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin verilen kararları dört şartla nüfus kütüğüne tescil ettirir:

  1. tarafların bizzat veya vekilleri aracılığıyla birlikte ya da taraflardan birinin ölmüş veya yabancı olması hâlinde Türk vatandaşı olan diğer tarafın veya vekilinin tek başına başvurması;
  2. kararın verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili adlî veya idarî makam tarafından verilmiş olması;
  3. usulen kesinleşmiş olması;
  4. Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması.

Usul, Yabancı Ülke Adlî veya İdarî Makamlarınca Verilen Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili Hakkında Yönetmelikte (RG 7 Şubat 2018, değişik 30 Ağustos 2020) düzenlenmiştir; aşağıda Tescil Yönetmeliği olarak anılmaktadır.

Dosyayı hangi Türk makamı alır

m. 27/A/2 yurt dışındaki tescili kararın verildiği ülkedeki dış temsilciliklere bırakır; Yönetmelik dış temsilciliği Türkiye’nin kararın verildiği ülkedeki büyükelçiliği, başkonsolosluğu veya konsolosluk ajanlığı olarak tanımlar (m. 4/1-ç). Alman kararı bu nedenle Almanya’da, Berlin Büyükelçiliğinde ya da Almanya’daki bir Türk başkonsolosluğunda tescil ettirilir; asılları göndermeden önce yerleşim yerinize bakan başkonsolosluğa dosyayı nasıl kabul ettiğini sorun. Yurt içinde başvuru taraflardan birinin yerleşim yeri il müdürlüğüne, Türkiye’de yerleşim yeri yoksa aralarında İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya ve Konya’nın da bulunduğu on sekiz il müdürlüğünden birine yapılır (Tescil Yönetmeliği m. 5).

Başvuruda kimin imzası gerekir

Türk ve Alman vatandaşı olan, 2024’te Familiengericht kararıyla boşanmış ve Köln’de yaşayan bir kadını düşünelim. Eski eşi de Türk vatandaşıysa ikisinin de başvurması gerekir; ancak yan yana olmaları şart değildir, iki ayrı başvuru arasındaki süre doksan günü geçmemelidir (Tescil Yönetmeliği m. 6/1). Eski eşi yalnız Alman vatandaşıysa tek başına başvurabilir (m. 6/2). Alman pasaportu Türk vatandaşlığını etkilemez: 5901 sayılı Kanun çok vatandaşlığı Türk vatandaşının aynı anda birden çok vatandaşlığa sahip olması diye tanımlar (m. 3/1-b); MÖHUK da uygulanacak hukukun vatandaşlığa göre belirlendiği hâllerde aynı zamanda Türk vatandaşı olanlara Türk hukukunu uygular (m. 4/1-b).

Hiç Türk vatandaşı olmamış bir Alman vatandaşının tek başına başvuru hakkı yoktur; kanun bu hakkı yalnız Türk vatandaşı olan tarafa verir. Birlikte başvuruya katılabilir ya da eski eşi tek başına başvurabilir; aksi hâlde aşağıdaki mahkeme yolu açıktır.

Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlığını kaybeden kişi, kayıp tarihinden itibaren yabancı muamelesine tabi tutulur (5901 sayılı Kanun m. 27/1), ancak sayılan istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanmaya devam eder (m. 28/1). Böyle bir Mavi Kart sahibinin m. 27/A uyarınca tek başına başvurup başvuramayacağı, başvurudan önce temsilcilikle netleştirilmelidir.

Taraflardan biri ölmüşse Türk vatandaşı olan sağ taraf, usulüne göre onaylanmış ölüm belgesi ve onaylı tercümesiyle tek başına başvurabilir (m. 6/2 ve 7/1-e). İki taraf da tescil talebinden önce ölmüşse, tek taraflı irade beyanıyla gerçekleşmiş boşanmalar hariç, hukuki yararı bulunanlar başvurabilir (m. 6/3). Başvuru kanuni temsilci veya vekil aracılığıyla da yapılabilir (m. 6/1).

Komisyon nasıl karar verir

Temsilcilikte veya il müdürlüğünde oluşturulan komisyon kararın tescil edilip edilemeyeceğini inceler ve toplantıya katılanların oy çokluğuyla karar verir (Tescil Yönetmeliği m. 8, 9/2 ve 9/4); gündem olması hâlinde en geç on beş gün içinde toplanır (m. 9/3). Eksik belgeler için doksan günlük süre verilir, tamamlanmazsa başvuru reddedilir (m. 7/4). Kararla ilgili Türkiye’de açılmış ve devam eden ya da reddedilmiş dava varsa başvuru reddedilir (m. 9/6); Türk kamu düzenine açıkça aykırı kararlar gerekçeli olarak reddedilir (m. 9/7). Tescile karar verilirse boşanma yedi gün içinde aile kütüğüne işlenir (m. 10/1). Ne m. 27/A ne de Yönetmelik başvuru için bir süre öngörür.

Almanya’da hazırlanacak evrak

Komisyon Tescil Yönetmeliği m. 7’deki listeyle çalışır:

  • Başvuru formu (m. 7/1-a).
  • Karar. Usulüne göre onaylanmış kararın aslı ve Türkçe tercümesi (m. 7/1-b). Almanya’dan bu, mahkemenin verdiği Familiengericht kararı örneğidir (Ausfertigung); tercihen kesinleşme şerhini taşıyan örnek.
  • Kesinleşme belgesi. Kararda kesinleşme şerhi yoksa Alman kanunlarına göre kesinleştiğine dair onaylı belge veya yazı ile aynı şekilde onaylanmış tercümesi (m. 7/1-c).
  • Apostil. Apostil Sözleşmesi Almanya için 13 Şubat 1966’da, Türkiye için 29 Eylül 1985’te yürürlüğe girmiştir. Apostil makamını her eyalet (Land) belirler; aile mahkemelerini de kapsayan adli yargı mahkemelerinin belgeleri için HCCH, eyalet adalet bakanlığını ya da Landgericht veya Amtsgericht başkanını gösterir.
  • Tercüme. Noter veya dış temsilcilik tarafından onaylanmış ya da ilgili ülkenin yetkili makamınca apostil şerhi verilerek onaylanmış Türkçe tercüme (m. 7/1-b).
  • Kimlik. Kimlik veya pasaport fotokopileri; taraflardan biri yabancıysa kimlik veya pasaportların noter tasdikli Türkçe tercümeleri (m. 7/1-ç).
  • Vekâletname. Vekil aracılığıyla başvuruda noter tarafından düzenlenen fotoğraflı özel vekâletnamenin aslı veya onaylı örneği (m. 7/1-d). Başkonsoloslukta ve Alman noterinde vekâletname yolları Almanya’dan Türkiye’ye vekâletname ve apostil rehberimizde karşılaştırılıyor.
  • Türk mahkemelerindeki durum. Kararla ilgili Türk mahkemelerinde açılmış dava bilgileri ya da devam eden dava veya tanımanın reddine dair karar bulunmadığını gösteren adli makam belgesi (m. 7/2).

Evlenme kaydını da kontrol edin. Türk vatandaşlarının Alman Standesamt’ı önünde yaptığı evlenme, Türk Medenî Kanununa uygun olmak ve butlanı gerektiren bir sebep bulunmamak kaydıyla geçerlidir; belge en geç otuz gün içinde oradaki dış temsilciliğe verilir (5490 sayılı Kanun m. 24/1). Türk başkonsolosluğunda yapılan evlenme farklıdır: 1929 tarihli Konsolosluk Mukavelenamesi, kendi devletinin kanunları izin veriyorsa konsolosa iki tarafı da kendi devletinin vatandaşı olan kişilerin nikâhını kıyma yetkisi verir (m. 18); temsilcilikler bu evlenmeleri otuz gün içinde nüfus müdürlüklerine bildirir (5490 sayılı Kanun m. 23/3).

1929 tarihli Türk-Alman sözleşmeleri neyi kapsar, neyi kapsamaz

28 Mayıs 1929’da Ankara’da imzalanan anlaşmalardan ikisi onay kanunlarıyla Türk hukukuna alınmıştır ve aileleri ilgilendirir: 1622 sayılı Kanunla onaylanan hukuki ve ticari mevaddı adliyeye müteallik münasebatı mütekabileye dair mukavelename (RG 4 Haziran 1930, sayı 1511) ve 1634 sayılı Kanunla onaylanan, tereke ekini de içeren Konsolosluk Mukavelenamesi (RG 8 Haziran 1930, sayı 1514). MÖHUK, Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşme hükümlerini saklı tutar (m. 1/2).

1622 sayılı sözleşme; her iki devlet vatandaşlarının mahkemelere yerli vatandaşlarla aynı şartlarla başvurmasını (m. 1), iki devletten birinde ikametgâhı olan vatandaştan yabancılık sebebiyle teminat istenmemesini (m. 2), teminattan muaf davacı aleyhine verilen harç ve yargılama gideri kararlarının harçsız tenfizini (m. 3 ve 4), adli yardımı (m. 5-8), konsolosluk aracılığıyla tebligat ve istinabeyi (m. 9-16) ve diplomatik veya konsolosluk memurlarının kendi vatandaşlarına cebir içermeksizin doğrudan tebligat yapabilmesini (m. 17) düzenler.

Sözleşmede mahkeme kararlarının genel olarak tanınması ve tenfizine ilişkin bir hüküm yoktur; boşanmaya dair hiçbir düzenleme de içermez. Konsolosluk Mukavelenamesi konsolosluk nikâhını (m. 18) ve terekeyi düzenler, boşanma kararlarını düzenlemez. Çok taraflı bir antlaşma da bu boşluğu doldurmaz: HCCH, Almanya’yı da Türkiye’yi de 1970 tarihli Boşanma ve Ayrılıkların Tanınmasına İlişkin Lahey Sözleşmesine taraf olarak göstermez. Boşanmanın tanınması bu nedenle m. 27/A ve MÖHUK’a dayanır.

Hangi durumlarda tanıma davası gerekir

Temsilcilikte tescil şu durumlarda dosyayı sonuçlandırmaz:

  • komisyon tescili reddetmişse; 5490 sayılı Kanun m. 27/A/3 ve Tescil Yönetmeliği m. 11 bu durumda MÖHUK uyarınca aile mahkemesinde tanımaya yönlendirir;
  • iki eski eş de Türk vatandaşıdır ve biri başvurmayı reddeder ya da bulunamaz;
  • eski eş Alman kararına itiraz eder, örneğin boşanma başvurusunun kendisine hiç ulaşmadığını söyler;
  • çocuklara, nafakaya veya mallara ilişkin hükümlerin Türkiye’de sonuç doğurması gerekir.

Görevli mahkeme. Aile mahkemeleri aile hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizine bakar (4787 sayılı Kanun m. 4, bent 2). Bent hâlâ MÖHUK m. 64/1 ile yürürlükten kaldırılan 2675 sayılı Kanunu anar. Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca (Kanun metnindeki adıyla) belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 2).

Tanımanın şartları. Yabancı mahkeme ilâmının kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi, tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlıdır; tanımada m. 54/1-a’daki karşılıklılık şartı uygulanmaz (MÖHUK m. 58/1). m. 54/1-b’ye göre ilâm Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olmalı veya davalının itirazı şartıyla, dava konusu ya da taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmemiş olmalıdır. (c) bendine göre hüküm kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır. (ç) bendine göre, o yer kanunlarına göre aleyhine karar ileri sürülen kişi mahkemeye usulüne uygun çağrılmamış, temsil edilmemiş ya da bu kanunlara aykırı olarak gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişi bunlardan birine dayanarak itiraz etmişse tanıma reddedilir.

Usul. m. 58 yetki ve dilekçe kurallarını ayrıca düzenlemez; bu kurallar tenfiz için yazılmıştır: karşı tarafın Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemeleri (m. 51/2); Alman kararını gösteren dilekçe (m. 52), ekinde onaylı karar, kesinleşme belgesi ve tercümeleri (m. 53); dilekçenin duruşma günüyle tebliği ve basit yargılama usulü (m. 55/1). Yabancı ilâma dayanılarak Türkiye’de idarî bir işlem yapılmasında da aynı usul uygulanır (m. 58/3); tanınan kararın etkisi kararın kesinleştiği andan itibaren hüküm ifade eder (m. 59).

Çocuklar, nafaka ve emeklilik hakları: temsilciliğin tescil edemeyeceği hükümler

Alman mahkemesi boşanmayla birlikte fer’i konuları (Folgesachen) da birlikte görüp karara bağlar (FamFG § 137/1). Bunlar arasında, ilk derece duruşmasından en geç iki hafta önce açılmış olmak kaydıyla, emeklilik haklarının denkleştirilmesi (Versorgungsausgleich), bazı nafaka davaları, aile konutu ve ev eşyası ile mal rejimi vardır; emeklilik denkleştirmesi kanunda sayılan hâllerde talep aranmadan görülür (§ 137/2). Eşlerden biri isterse velayet ve kişisel ilişki de, mahkeme bunu çocuğun yararına aykırı bulmadıkça, boşanmayla birlikte görülür (§ 137/3). Türk komisyonu böyle bir kararı yalnız boşanma yönünden karara bağlar. Komisyon kararı velayet, iştirak nafakası, çocukla kişisel ilişki kurulması, mal rejimi ve tazminat gibi tenfize konu hükümler bakımından sonuç doğurmaz; bunlar için görevli ve yetkili Türk mahkemesinde tanıma veya tenfiz davası açılabilir (Tescil Yönetmeliği m. 9/5).

Önce antlaşmalar (MÖHUK m. 1/2):

  • 1996 tarihli Lahey Çocukların Korunması Sözleşmesi. Almanya için 1 Ocak 2011’den, Türkiye için 1 Şubat 2017’den beri yürürlüktedir. Velayet ve kişisel ilişki haklarını kapsar (m. 3/b), nafakayı kapsamaz (m. 4/e). Bir akit devlette alınan önlemler diğer akit devletlerde kendiliğinden tanınır (m. 23/1); m. 23/2’deki ret sebepleri, bunlar arasında çocuğun üstün yararı gözetilerek tanımanın kamu düzenine açıkça aykırı olması (m. 23/2-d), saklıdır. İlgili her kişi tanınma konusunda karar verilmesini isteyebilir (m. 24); icra için icra edilebilirlik beyanı veya kayıt gerekir (m. 26). İki devlet arasında bu kurallar 1 Şubat 2017’den sonra alınan önlemlere uygulanır (m. 53/2).
  • 2007 tarihli Lahey Nafaka Sözleşmesi. Almanya Avrupa Birliğinin onayıyla 1 Ağustos 2014’ten, Türkiye 1 Şubat 2017’den beri bağlıdır. Yirmi bir yaşın altındaki kişiye karşı ana-baba ve çocuk ilişkisinden doğan nafakaya ve sınırlarıyla eş nafakasına uygulanır (m. 2/1); tanıma bölümü, yetkili makam önünde yapılan veya onaylanan sulh ve anlaşmalar dahil nafaka kararlarını kapsar (m. 19/1). HCCH, Türkiye’nin m. 24 uyarınca beyanda bulunduğunu kaydeder; bu madde devlete orada düzenlenen alternatif tanıma ve tenfiz usulünü seçme imkânı verir.

Emeklilik hakları denkleştirmesi ve mal rejimi hükümleri 2007 Sözleşmesi anlamında nafaka değildir. Bunlara MÖHUK tümüyle uygulanır ve tenfizde m. 54/1-a’daki karşılıklılık şartı da aranır: karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma ya da Almanya’da Türk mahkeme kararlarının tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmü veya fiilî uygulama. 1622 sayılı sözleşme böyle genel bir anlaşma değildir. Karşılıklılık sorusu için Alman mahkeme kararının Türkiye’de tenfizi rehberimize bakabilirsiniz.

İdari tescil, tanıma ve tenfiz karşılaştırması

m. 27/A uyarınca idari tescilTanıma davası (MÖHUK m. 58)Tenfiz davası (MÖHUK m. 50-57)
AmaçBoşanmanın Türk nüfus kaydına işlenmesiAlman kararının kesin hüküm veya kesin delil sayılmasıAlman kararının Türkiye’de icra edilebilir hâle gelmesi
Kim başvururTaraflar birlikte ya da diğeri yabancı veya ölmüşse Türk vatandaşı tek başınam. 58’de sayılmamışHukuki yararı bulunan herkes (m. 52/1)
NereyeAlmanya’daki Türk temsilciliği ya da Türkiye’de il müdürlüğüAile mahkemesi (4787 sayılı Kanun m. 4)Aile hukukuna ilişkin kararda aile mahkemesi (4787 sayılı Kanun m. 4)
Neye bakılırYetkili makam, usulen kesinleşme, kamu düzenim. 54/1-b, c ve çm. 54/1-a ilâ ç
KarşılıklılıkŞart değilUygulanmaz (m. 58/1)Antlaşma yoksa aranır (m. 54/1-a)
KapsamadığıVelayet, nafaka, mal rejimi (Tescil Yönetmeliği m. 9/5)Para alacağının icrasıBoşanmanın kayda işlenmesi için gerekmez; tanıma yeterlidir (Uygulama Yönetmeliği m. 27/1)

Boşanma kayda işlenince ne değişir

Yeniden evlenme. Yeniden evlenmek isteyen kimse önceki evliliğinin sona ermiş olduğunu ispat etmek zorundadır (Türk Medenî Kanunu, TMK m. 130); eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması hâlinde evlenme mutlak butlanla batıldır (TMK m. 145, bent 1). Alman kararı işlenene kadar nüfus kaydı Köln’deki kadını evli gösterir ve m. 130 ispat yükünü ona yükler.

Boşanma tarihi. Yabancı boşanma kararı Türk mahkemesince tanındığında ya da m. 27/A uyarınca tesciline karar verildiğinde Alman kararının kesinleşme tarihi boşanma tarihi olarak aile kütüğüne tescil edilir (Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m. 27/1).

Bekleme süresi. Evliliği sona eren kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez; doğurmakla süre biter, kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya eski eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâlinde mahkeme bu süreyi kaldırır (TMK m. 132). Süre boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren hüküm ifade eder (5490 sayılı Kanun m. 26; Uygulama Yönetmeliği m. 23/1); millî hukukunda bekleme süresi bulunmayan yabancı kadın için evlendirme memurlukları bu süreyi göz önüne almaz (m. 23/2); süre bitmeden yapılan evlenme butlanı gerektirmez (TMK m. 154).

Soyadı. Boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğu ve bunun kocaya zarar vermeyeceği ispatlanırsa istemi üzerine hâkim buna izin verir (TMK m. 173). Kadının koca hanesindeki kaydı kapatılarak evlenmeden önce kayıtlı bulunduğu hanedeki kaydı açılır (Uygulama Yönetmeliği m. 28/1).

Miras. Boşanan eşler bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamazlar ve boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla kendilerine sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça, kaybederler (TMK m. 181/1). MÖHUK m. 59 tanınan yabancı ilâmın kesin hüküm etkisini kararın kesinleştiği ana bağladığından, eski eşin ölümünden sonra alınan tanıma kararında da bu etki Alman kararının kesinleşme tarihinden başlar. Türkiye’de malı bulunan terekeler için Almanya’daki mirasçılar için Türkiye’de miras ve tapu intikali rehberine bakabilirsiniz.

Lex Lata ile Almanya’dan Alman boşanma dosyası

Lex Lata, Almanya’da yaşayan müvekkillerin Alman boşanma kararlarına ilişkin nüfus tescili dosyalarında ve bu kararlarla birlikte gelen hükümlerin tanınması ve tenfizi davalarında çalışır. İş uzaktan, Türkçe ya da İngilizce yürütülür. Tercümeden önce kararı, kesinleşme belgesini ve apostili kontrol ediyor, temsilciliğe başvuruyu ya da aile mahkemesine dilekçeyi hazırlıyor ve Almanya’daki bir Türk başkonsolosluğunda ya da Alman noterinde düzenlenip apostil şerhi verilen vekâletnameyle mahkemede temsil ediyoruz. İstanbul yazın Almanya’dan bir, kışın iki saat ileridedir. Alman aile hukukuna ilişkin sorular Rechtsanwalt’ınızda kalır; Türk tarafında onunla birlikte çalışırız. Türkiye’de açılacak boşanma, velayet ve nafaka davaları aile hukuku ve boşanma sayfamızda; Almanya’dan gelen diğer işler Almanya’da yaşayanlar için Türkiye’de avukat sayfasında; mahkeme çalışmalarımız yabancı mahkeme ve hakem kararlarının tenfizi sayfasında anlatılıyor; bize iletişim sayfası üzerinden yazabilirsiniz.

İlgili araç Yabancı karar tenfizi

Sıkça sorulan sorular

Boşanma kararı geçen hafta Amtsgericht'te açıklandı. Hemen başkonsolosluğa başvurabilir miyim?

Henüz değil. BGB § 1564'e göre evlilik kararın kesinleşmesiyle sona erer; FamFG § 116/2 de evlilik davalarındaki nihai kararların kesinleşmeyle hüküm doğuracağını söyler. Karara karşı bir ay içinde Beschwerde yoluna gidilebilir (FamFG § 63/1) ve süre kararın yazılı olarak bildirilmesiyle başlar (§ 63/3). 5490 sayılı Kanun m. 27/A/1 yalnız usulen kesinleşmiş kararın tescilini öngörür. Mahkemenin kesinleşme belgesini (FamFG § 46) beklemeli, ardından apostil ve Türkçe tercümeyi yaptırmalısınız.

Rechtskraftvermerk nedir, temsilcilik neden ister?

Alman mahkemesinin kararın kesinleştiğini gösteren şerhidir. FamFG § 46'ya göre kesinleşme belgesini mahkeme kalemi dava dosyasına dayanarak verir; evlilik davalarında bu belge taraflara resen, kararın gerekçesiz bir örneği üzerinde verilir. Tescil Yönetmeliği, kararda kesinleşme şerhi yoksa kararın verildiği ülke kanunlarına göre kesinleştiğine dair onaylı belgeyi ister (m. 7/1-c). Kesinleşme şerhli örnek, apostil ve tercüme kaydıyla, hem kararı hem kesinleşmeyi karşılar.

Alman vatandaşıyım, hiç Türk vatandaşı olmadım. Eski eşim Türk. Boşanmayı Türkiye'de tek başıma tescil ettirebilir miyim?

Hayır. 5490 sayılı Kanun m. 27/A/1, tarafların birlikte başvurmasını ya da taraflardan biri yabancıysa veya ölmüşse Türk vatandaşı olan tarafın tek başına başvurmasını öngörür; Tescil Yönetmeliği m. 6/2 de aynı kuralı tekrarlar. Yabancı eski eşe tek başına başvuru hakkı tanınmamıştır. Eski eşinizle birlikte başvurabilirsiniz, o da tek başına başvurabilir. İkisi de olmazsa Türk aile mahkemesinden MÖHUK m. 58 uyarınca Alman kararının tanınmasını isteyebilirsiniz.

Hem Alman hem Türk pasaportum var. Yabancı sayılır mıyım?

Hayır. 5901 sayılı Kanun çok vatandaşlığı Türk vatandaşının aynı anda birden çok vatandaşlığa sahip olması diye tanımlar (m. 3/1-b); MÖHUK da uygulanacak hukukun vatandaşlığa göre belirlendiği hâllerde aynı zamanda Türk vatandaşı olanlar hakkında Türk hukukunu uygular (m. 4/1-b). m. 27/A bakımından Türk vatandaşısınız. Eski eşiniz yalnız Alman vatandaşıysa tek başınıza başvurabilirsiniz; eski eşiniz de Türk vatandaşıysa başvuru birlikte yapılır.

İkimiz de Türk vatandaşıyız ve Münih'te yaşıyoruz. Eski eşim hiçbir şeyi imzalamıyor. Ne yapabilirim?

İki taraf da Türk vatandaşıysa m. 27/A/1 birlikte başvuruyu şart koşar. Aynı anda hazır bulunmanız gerekmez; ayrı ayrı yapılan iki başvuru arasındaki süre doksan günü geçemez (Tescil Yönetmeliği m. 6/1). Eski eşiniz hiç başvurmazsa temsilcilik boşanmayı yalnız sizin başvurunuzla tescil edemez; MÖHUK m. 58 uyarınca aile mahkemesinde tanıma davası açabilirsiniz. Bu davada karşılıklılık incelenmez; mahkeme m. 54/1-b, c ve ç'deki şartlara bakar.

Alman kararı Versorgungsausgleich'ı ve çocukların nerede kalacağını da düzenledi. Başkonsolosluk bunları da tescil eder mi?

Hayır. Alman mahkemesi boşanmayla birlikte fer'i konuları da karara bağlar (FamFG § 137/1); emeklilik haklarının denkleştirilmesi (Versorgungsausgleich) bunlardan biridir ve kanunda sayılan hâllerde talep aranmadan görülür (§ 137/2); velayet ve kişisel ilişki de eşlerden birinin talebiyle boşanmayla birlikte görülebilir (§ 137/3). Türk komisyonu dosyayı yalnız boşanma yönünden kabul eder ve karara bağlar; kararı velayet, iştirak nafakası, çocukla kişisel ilişki, mal rejimi ve tazminat gibi tenfize konu hükümler bakımından sonuç doğurmaz ve bunlar için tanıma veya tenfiz davası açılabilir (Tescil Yönetmeliği m. 9/5). Velayet ve kişisel ilişki önlemleri 1996 tarihli Lahey Sözleşmesi çerçevesinde incelenir.

1929 tarihli Türk-Alman sözleşmeleri tanımayı kendiliğinden sağlamıyor mu?

Hayır. 1622 sayılı Kanunla onaylanan hukuki ve ticari mevaddı adliyeye müteallik münasebata dair mukavelename; mahkemeye eşit başvuru (m. 1), yabancılık sebebiyle teminattan muafiyet (m. 2), bazı yargılama gideri kararlarının tenfizi (m. 3 ve 4), adli yardım (m. 5-8), tebligat ve istinabe (m. 9-17) konularını düzenler. Boşanma kararlarının tanınmasına ilişkin bir hüküm içermez. Alman boşanma kararı Türk nüfus kaydına 5490 sayılı Kanun m. 27/A ya da MÖHUK uyarınca tanıma yoluyla girer.

Alman kararım 2009'da kesinleşti. Tescil için süre geçti mi?

Hayır. Ne 5490 sayılı Kanun m. 27/A ne de Tescil Yönetmeliği başvuru için bir süre öngörür; eski tarihli karar da Almanya'daki bir Türk temsilciliğine verilebilir. Nüfus kaydına boşanma tarihi olarak tescil tarihi değil, Alman kararının kesinleştiği tarih yazılır (Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m. 27/1). TMK m. 132'deki üç yüz günlük bekleme süresi boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren hüküm ifade ettiğinden (Uygulama Yönetmeliği m. 23/1), 2009'da kesinleşen bir kararda bu süre çoktan dolmuştur.

Bu içerik genel bilgilendirmedir, hukuki tavsiye değildir. Durumunuza özel danışmanlık için bir avukatla görüşün. Lex Lata Consulting & Law tarafından hazırlanmıştır.

Av. Onur Çalışıcı

Yazar hakkında

Av. Onur Çalışıcı

Kurucu Avukat · İstanbul Barosu · Baro sicil no 83426

Lex lata Latincede “yürürlükteki hukuk” demektir. Büroyu Av. Onur Çalışıcı kurdu; ilk görüşmeden dosyanın sonuna kadar doğrudan onunla görüşürsünüz. Yabancı müvekkillerle yazışmalar İngilizce yapılır, Türkçe belgelerin ne dediği ayrıca anlatılır.

Ne olduğunu kısaca yazın, size dönüş yapalım. Bu yazı genel bilgidir; dosyanıza özel görüş değildir.

Son gözden geçirme: Ekim 2026 · LinkedIn: linkedin.com/in/onurcalisici

OfisKarataş Sk. No:6, SNS Plaza Kat:3, Kağıthane, İstanbul

Ekranda

Beyaz TV · Beyaz Ana Haber · Eylül 2026

Huzuru bozan kiracıya tahliye

Kiracının davranışının çekilmez hale geldiğinin somut delillerle ortaya konması ve şartlar oluştuğunda 30 günlük sürenin aranmadığı istisnai durumlar.

Almanya'dakiler için diğer rehberler

  1. Genel bakış: Almanya'dan Türkiye'deki avukatla çalışmak
  2. Almanya'daki Mirasçılar ve Türkiye'deki Taşınmaz: 1929 Tereke Hükümleri, Erbschein ve Türk Mirasçılık Belgesi
  3. Alman Mahkeme Kararının Türkiye'de Tenfizi: Karşılıklılık, Kesinleşme ve 1929 Sözleşmesi
  4. Almanya'dan Türkiye'ye Vekâletname: Başkonsoloslukta mı, Alman Noteri ve Apostille mi?
  5. Alman Satıcının Türk Alıcıdan Alacağı: CISG, İcra Takibi ve İhtiyati Haciz
  6. Almanya'da Yaşayan Bir Yakın Türkiye'de Vefat Ettiğinde: Tereke, Konsolosluk, Banka Hesapları ve Üç Aylık Süre İçin İlk Haftalar
  7. Alman Şirketleri ve Türk Karşı Taraflar: İhtiyati Haciz, Teminat Mektubunda Tedbir ve Ardından Gelen Kısa Süreler
  8. Türkiye'de Tatilde Trafik Kazası: Almanya'dan Gelen Sürücü ve Mağdur İçin Ceza Dosyası, Uzlaştırma ve Sigortaya Başvuru
  9. Havalimanında Gümrükte Muhafaza Altına Alınan Nakit, Altın ve Ziynet Eşyası: Beyan Sınırları, İdari Para Cezası ve Başvuru Yolu
  10. Türkiye'de Gözaltına Alınan Alman Vatandaşı: İlk Saatler, Müdafi, Konsolosluk ve Tutuklama Sorgusu
  11. Alman Vatandaşına Türkiye'de Yurt Dışına Çıkış Yasağı: Yasak Nereden Gelir, Nasıl Değiştirilir ya da Kaldırılır
  12. Türkiye'de Havalimanında Taş, Fosil, Eski Sikke ya da Antikayla Durdurulmak: 2863 Sayılı Kanun Ne Diyor

İlgili hukuki rehberler ve yayınlar

  1. İngiltere'de Alınan Boşanma Kararının Türkiye'de Tanınması ve Nüfusa İşlenmesi
  2. ABD'de Alınan Boşanma Kararının Türkiye'de Tanınması: Başkonsoloslukta Tescil mi, Aile Mahkemesinde Tanıma Davası mı?
  3. Kanada'da Alınan Boşanma Kararının Türkiye'de Tanınması: Konsoloslukta Tescil ya da Tanıma Davası
  4. Alacak Davasında Ticari Defterlerin Delil Olması: HMK m. 222 ve Türk Ticaret Kanunu'nun Defter Tutma Kuralları
  5. Birleşik Krallık Mahkeme Kararlarının Türkiye'de Tenfizi: Karşılıklılık, Tebligat ve 1931 Sözleşmesi
  6. Türkiye'de İpoteğin Paraya Çevrilmesi Yoluyla Takip: İİK m. 145-153 Kapsamında Kredi Veren Alacaklı Rehberi
  7. Lex Lata ve Lex Ferenda Nedir? Terimlerin Anlamı ve Türk Ticari Uyuşmazlıklarında Ayrımın Önemi
  8. Gayrimenkul Dolandırıcılığı: Türleri, Tapu İptali ve Malvarlığına Tedbir
  9. Türkiye'de Ticari Alacaklarda Zamanaşımı: TBK m. 146-161 Kapsamında Alacaklı Rehberi
  10. Türkiye'de Alacağın Temliki: Alacaklı Ticari Alacağını TBK m. 183-194 Kapsamında Nasıl Devreder?

Tüm rehberler

İlgili hizmet alanları

Ofis ve etkinlikler

Gürsel Mah., Karataş Sk. No:6, SNS Plaza Kat:3, Kağıthane / İstanbul · Adres ve yol tarifi

Lex Lata'nın Kağıthane'deki ofisi: çalışma masaları ve duvardaki ekranlarda Lex Lata logosu
Ofis · Kağıthane, İstanbul
Av. Onur Çalışıcı, Blockchain Expo World İstanbul'da blokzincir hukuku panelinde, Temmuz 2024
Blokzincir hukuku paneli · Blockchain Expo World, İstanbul · Temmuz 2024
Lex Lata toplantı odasında masa başında bir görüşme
Toplantı odası · Kağıthane, İstanbul

SNS Plaza, Kağıthane, İstanbulİletişim sayfası