Türkiye’de bir iş ilişkisi bozulduğunda uyuşmazlık, başta 4857 sayılı İş Kanunu ile düzenlenir ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun katı usul rejimi içinde yürür. Türkiye’de personel çalıştıran yabancı bir şirket için asıl tehlike nadiren olayın kendisidir; sıradan bir feshi maliyetli bir alacağa dönüştüren şey, süreler, ispat yükü ve tazminat formülleridir. İşvereni her aşamada, zorunlu arabuluculuk masasından iş mahkemelerindeki nihai karara kadar savunuyor; bu davaları henüz kimse dava açmadan çok önce belirleyen kayıtları hazırlıyoruz.
Bölümün devamını okuyun
Bu sayfa, yabancı işverenlere yönelik istihdam hizmetlerimizin bir parçasıdır. Buradaki iş, o çalışmanın uyuşmazlık çözümü ve dava ayağıdır; işe alma, sözleşmeler ve hukuka uygun çıkışlara ilişkin günlük çerçeve için iş hukuku alanımıza ve iş sözleşmesinin feshi ve tazminatlar sayfamıza bakabilirsiniz.
Önce Arabuluculuk, İstisnasız
1 Ocak 2018’den bu yana arabuluculuk, 7036 sayılı Kanun kapsamındaki parasal nitelikteki hemen her iş alacağı bakımından bir dava şartıdır: kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma, yıllık izin ücreti, prim ve işe iade. Önce arabulucuya başvurmadan dava açan bir işçinin davası usulden reddedilir. Dar istisna, iş kazası veya meslek hastalığından doğan taleplerdir; bunlar doğrudan mahkemeye gider.
Bölümün devamını okuyun
İşveren açısından bu, bir engel değil bir fırsattır. Arabuluculuk aşaması, işe iade süresi ve dava masrafları elinizdeki kozları eritmeden meseleyi kontrollü koşullarla kapatmak için en iyi tek şanstır. Zorunlu aşamaya yaklaşımımızı işyeri arabuluculuğu ve iş davaları rehberimizde, sürecin işleyişini ise Türk hukukunda zorunlu arabuluculuk yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Arabuluculukta varılan bir anlaşma, bir mahkeme dilekçesiyle aynı özenle kaleme alınmalıdır. Anlaşmanın kapsamını taraflar belirler ve anlaşmaya varılınca üzerinde anlaşılan hususlar hakkında dava açılamaz (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18; 7036 sayılı Kanun m. 3 yoluyla); anlaşmanın dışında kalan alacak açık kalır. Arabuluculuk dışında imzalanan ibraname ise TBK m. 420/2 karşısında sınanır: yazılı olmalı, sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık süre geçtikten sonra düzenlenmeli, alacağın türünü ve miktarını açıkça belirtmeli ve hak tutarına nazaran noksansız, banka aracılığıyla yapılmış bir ödemeye dayanmalıdır; bu unsurları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür, gerçek tutarı içermeyen belge ise yalnızca içerdiği miktarla sınırlı makbuz hükmündedir (m. 420/3). Korkutma sonucu imzalayan taraf da m. 37 uyarınca belgeyle bağlı değildir; bunu korkutmanın etkisinin ortadan kalkmasından başlayarak bir yıl içinde bildirmesi gerekir (m. 39). Gevşek yazılmış bir metin bu yüzden işvereni yıllar sonra alacağın geri kalanıyla karşı karşıya bırakır.
Savunduğumuz Talepler
İşveren tarafındaki davaların çoğu, her biri kendi ispat ağırlık merkezine sahip bir avuç talep türü etrafında toplanır.
Bölümün devamını okuyun
| Talep | Sonucu belirleyen | İşverenin savunması |
|---|---|---|
| Fazla çalışma | Haftada 45 saati aşan, yılda 270 saatle sınırlı süre | İmzalı puantaj kayıtları ve bordrolar |
| Yıllık ücretli izin | Çıkışta ödenmemiş hak edilmiş izin | Karşılıklı imzalı izin formları |
| İşe iade | Feshin geçerliliği, md. 18-21 | Yazılı, ispatlanabilir geçerli sebep ve usul |
| Mobbing (TBK md. 417) / eşit davranma (md. 5) | Davranış örüntüsü ve işverenin yanıtı | Hızlı, belgelenmiş bir soruşturma |
| SGK uyuşmazlıkları | Tescil, bildirilen ücret, hizmet süresi | Temiz, mutabık bir prim kaydı |
Örüntü hep aynıdır: bu davalar söz değil kayıt üzerinden kazanılır. Puantaj kayıtları, bordrolar, izin formları ve SGK bildirimleri eksiksiz ve karşılıklı imzalı olduğunda anlatıyı işveren kontrol eder. Bunlar yetersiz kaldığında mahkeme boşlukları, çoğunlukla işveren aleyhine işleyen tanık beyanları ve takdiri hesaplamalarla doldurur.
Bu taleplerin sık görülen bir biçimi, davacının baştan itibaren asıl işverenin işçisi sayılmasıdır; bu soru alt işveren muvazaası yazısında incelenmektedir.
İşe İade: En Yüksek Riskli Talep
Yabancı işvereni en çok şaşırtan talep işe iadedir. 30 ve daha fazla işçi çalıştıran bir işyerinde, belirsiz süreli sözleşmeyle en az altı aylık kıdemi olan bir işçi ancak davranışına, yeterliliğine veya işletmenin gereklerine bağlı geçerli bir sebeple ve doğru yazılı usul izlenerek işten çıkarılabilir. Sebep yetersizse fesih geçersizdir.
Bölümün devamını okuyun
Yaptırımı ağırdır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18-21. maddeleri uyarınca geçersiz bir fesih, işvereni işçiyi işe başlatmaya, başlatmazsa dört ila sekiz aylık ücret tutarında iş güvencesi tazminatı ödemeye zorlar; her iki durumda da çalıştırılmayan süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer haklar ayrıca ödenir. İşçinin fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabuluculuğa başvurması, sonuçsuz kalırsa iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açması gerekir; dolayısıyla bildirim tebliğ edilir edilmez takvim hızla işler.
Fesih md. 25/II kapsamında işçinin kusuruna dayanıyorsa, md. 26’daki altı iş günlük süre affetmez. Kusur ne kadar ağır olursa olsun, bu süre geçtikten sonra harekete geçmek savunulabilir bir feshi haksız bir feshe dönüştürür.
Kayıt Düzeniyle Önleme
Bu alanda yaptığımız en değerli iş, henüz ortada hiçbir talep yokken gerçekleşir. Bir uyuşmazlık kapandıktan sonra, daha iyisi başlamadan önce, riski doğuran sözleşmeleri, çalışma süresi sistemlerini, izin kayıtlarını ve SGK bildirimlerini onarıyoruz. Fesih kararından sonra derlenmiş bir dosya Türk iş mahkemesini nadiren ikna eder; işlerin olağan akışında, eş zamanlı olarak oluşturulmuş bir dosya ise genellikle ikna eder. Yabancı bir şirket için bu disiplin, arabuluculukta ucuza sonuçlanan bir talep ile işe iade artı birkaç aylık ücretle biten bir talep arasındaki farktır.
İlgili Hizmet Alanları ve Dava Rehberleri
4 maddeyi gösterin
- İstihdam Sözleşmeleri ve İşyeri Politikaları: Yabancı işverenler için 4857 sayılı İş Kanunu’na uyumlu sözleşmeler ve rekabet yasakları.
- İş Sözleşmesinin Feshi ve Tazminatlar: Kıdem ve ihbar tazminatı hesabı, geçerli/haklı fesih ve işe iade davalarında savunma.
- İş Uyuşmazlıkları ve İş Davaları: Dava şartı arabuluculuk ve İstanbul İş Mahkemeleri’nde işveren temsili.
- İstanbul’da Yabancı Müvekkil ve Şirketler İçin Dava ve İşlem Rehberi: İş hukuku ve yabancı çalışma izinleri süreçlerinde hukuki danışmanlık.
