Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği Değişikliği (1.1.2026): Satıcı İçin Kontrol Listesi

Bir internet satıcısının ön bilgilendirme metninin bugün ne söylemesi gerektiği bu iki olayın kesişiminde belirleniyor.

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği 1 Ocak 2026 tarihinde değişti. Değişikliği getiren Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Ticaret Bakanlığı tarafından 24 Mayıs 2025 tarihli ve 32909 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Metnin 5. maddesi yürürlük tarihini belirler, 6. maddesi yürütmeyi Ticaret Bakanına bırakır; kademeli yürürlük ya da geçiş hükmü yoktur. Dört esaslı değişiklik yapılmıştır: 5/1 maddesinin (g) ve (k) bentleri değiştirilmiş, 12/5 fıkrası yeniden yazılıp 12/4’teki bir atıf ibaresi kaldırılmış, 13/3 fıkrası ve 15/1(i) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.

Bu liste tek başına okunduğunda eksiktir. Aynı tarih ikinci bir olayı daha taşımaktadır ve bir satıcının sözleşme metnindeki hangi hükümlerin bugün yanlış olduğunu belirleyen şey, bu iki olayın kesişimidir.

1 Ocak 2026 Neden Çift Bir Olaydı?

Yönetmelikte kapsamlı bir değişiklik paketi 23 Ağustos 2022 tarihli ve 31932 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştı. Paketin bir kısmı 1 Ekim 2022’de yürürlüğe girdi. Ancak belirli bir alt küme hiç yürürlüğe girmedi. Önce 14 Eylül 2022 tarihli bir yönetmelikle bu hükümler 1 Ocak 2024’e ertelendi; ardından 4 Kasım 2023’te eklenen ve 10 Ağustos 2024’te değiştirilen Geçici Madde 1, aynı hükümlerin 1 Ocak 2026 tarihine kadar uygulanmayacağını, ikinci fıkrasında ise o tarihe kadar bu hükümlerin 2022 değişikliğinden önceki hâllerinin uygulanmaya devam edeceğini düzenledi.

Askıya alınan küme dardı ve isim isim sayılmıştı: 5/1(g) bendi; 12. maddenin tamamı; 12/A maddesinin yedinci fıkrasının (b) bendi; 13/1 fıkrasına eklenen “dört” ibaresi ile yeni 13/3 fıkrası; ve 15/1 maddesine eklenen (ı), (i), (j) ve (k) bentleri.

Dolayısıyla 1 Ocak 2026’da iki şey aynı anda gerçekleşti. Askı kalktı ve 2022 paketi ilk kez uygulanmaya başladı; aynı gün 24 Mayıs 2025 tarihli değişiklik yürürlüğe girerek o paketin bir bölümünü yeniden yazdı. Askıdaki hükümlerden ikisi, tek bir işleme dahi uygulanmadan yürürlükten kaldırılmış oldu.

İade Masrafları: Değişmeyen Kural ve Değişen Cümle

2022 paketi, Yönetmeliğe 13. maddenin üçüncü fıkrasını eklemişti. Bu fıkraya göre tüketici, ön bilgilendirmede kararlaştırılması ve satıcının öngördüğü taşıyıcı ile iadesinde tutarına yer verilmesi hâlinde, teslim masraflarını geçmemek üzere iade masrafını karşılamakla yükümlü olacaktı. Fıkra kendi istisnasını da taşıyordu: teslim edilen mal 6502 sayılı Kanun’un 8. maddesi kapsamında ayıplı ise tüketici iade masraflarından sorumlu tutulamayacak, tüketicinin talebi hâlinde iade masrafı iade edilecek bedelden mahsup edilebilecekti.

Bu fıkra ömrü boyunca askıda kaldı ve 1 Ocak 2026’dan geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırıldı. Sonuç, 12. maddenin beşinci fıkrasının tek başına hüküm ifade etmesidir ve bu fıkranın içeriği 2022 öncesinde uygulanan kurala çok yakındır: mal, satıcının 5/1(g) bendi uyarınca öngördüğü taşıyıcı ile gönderilmişse tüketici iade masrafından sorumlu tutulamaz; ön bilgilendirmede taşıyıcı hiç belirtilmemişse tüketiciden herhangi bir iade masrafı istenemez; belirtilen taşıyıcının tüketicinin bulunduğu yerde şubesi yoksa satıcı malı ilave bir masraf talep etmeksizin aldırmak zorundadır.

Buradaki okuma biçimi önemlidir. Bu, 2026’da ortaya çıkmış yeni bir kısıtlama değildir; zaten işlemekte olan kısıtlamanın, onu yumuşatmaya yönelik üç yıllık girişimin akamete uğramasıyla yerinde kalmasıdır. Gerçekten yeni olan, 2025’te eklenen kapanış cümlesidir: aracı hizmet sağlayıcı üzerinden kurulan sözleşmelerde, taşıyıcı bilgisinin eksikliği veya belirtilen taşıyıcının tüketicinin bulunduğu yerde şubesinin olmaması aracı hizmet sağlayıcıdan kaynaklanıyorsa, masraf ve yükümlülük aracıya aittir. Pazaryeri satıcıları ile platform işletmecileri arasındaki bu risk dağılımının bir uyuşmazlık sırasında keşfedilmesi yerine aracılık sözleşmesinde açıkça düzenlenmesi yerinde olur; bu, ticari sözleşmeler alanının klasik bir risk paylaşımı sorusudur. Platformun bir iade uyuşmazlığına mağazayı askıya alarak ya da hakedişi bloke ederek karşılık verdiği hâllerde satıcının konumunu bu Yönetmelik değil, aracılık sözleşmesi ile elektronik ticaret mevzuatı belirler — bu, burada ele alınandan ayrı bir meseledir.

Cayma İstisnaları: İki Mülga Bent ve Üç İptal

2022 paketi, 15/1 maddesindeki cayma istisnaları listesine dört yeni bent eklemişti. Bu dört bendin akıbeti bugün Yönetmeliğin en karışık noktasıdır ve açıkça ortaya konması gerekir.

(i) bendi, tüketiciye teslimi yapılmış cep telefonu, akıllı saat, tablet ve bilgisayarlara ilişkin sözleşmeleri kapsıyordu. Bent baştan sona askıda kaldı ve 1 Ocak 2026’dan geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırıldı. Hiçbir zaman uygulanmadı. Bu ürün gruplarını cayma hakkı dışında bırakan bir iade politikası, yürürlükteki Türk hukukunu anlatmamaktadır.

(ı), (j) ve (k) bentleri ise — sırasıyla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre tescili zorunlu taşınırlar ile tescili zorunlu insansız hava araçları; canlı müzayede yoluyla kurulan sözleşmeler; ve tanıtma ve kullanma kılavuzunda kurulum veya montajın satıcı ya da yetkili servis tarafından yapılacağı belirtilen mallardan kurulumu yapılmış olanlar — 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girdi. Yönetmeliğin konsolide metni, bu üç bendin 6 Mayıs 2026 tarihli bir Danıştay kararıyla iptal edildiğini kaydetmektedir. Kararın kesinleşip kesinleşmediğine ilişkin bir kayıt konsolide metinde yer almadığından, bu üç istisnadan birine dayanmadan önce güncel durumun ayrıca kontrol edilmesi gerekir.

Listenin (a) ilâ (h) bentlerindeki eski istisnalar bu gelişmelerden etkilenmemiştir: fiyatı satıcının kontrolü dışındaki finansal piyasa dalgalanmalarına bağlı mal ve hizmetler; tüketicinin istekleri doğrultusunda hazırlanan ısmarlama mallar; çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar; koruyucu unsuru açılmış olup iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan mallar; teslimden sonra başka ürünlerle karışan ve ayrıştırılması mümkün olmayan mallar; ambalajı açılmış olarak maddi ortamda sunulan kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemeleri; abonelik dışında gazete ve dergi gibi süreli yayınlar; belirli bir tarihte veya dönemde yapılması gereken konaklama, eşya taşıma, araba kiralama, yiyecek-içecek tedariki ve boş zamanın değerlendirilmesine ilişkin sözleşmeler; elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ile anında teslim edilen gayrimaddi mallar; ve tüketicinin onayıyla cayma süresi dolmadan ifasına başlanan hizmetler. 15/1 maddesi “taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça” ibaresiyle başladığından, satıcının kanunen vermek zorunda olmadığı bir iade hakkını sözleşmeyle tanıması önünde engel yoktur.

İade Saati Değişti — ve Satıcı Lehine Değişti

Yürürlüğe giren her hüküm tüketici lehine değildir. 31 Aralık 2025’e kadar 2022 öncesi 12/1 fıkrası uygulandı: satıcı, cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on dört gün içinde, teslimat masrafları dâhil tahsil edilen tüm bedeli iade etmek zorundaydı. Bu yükümlülük malın geri gelip gelmediğinden bağımsız işliyordu.

12. maddenin birinci fıkrası bugünkü hâliyle bu zamanlamayı değiştirir. On dört gün artık malın, iade için ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcıya teslim edildiği tarihten işler; tüketici malı bunun dışında bir taşıyıcı ile iade ederse yükümlülük ancak malın satıcıya ulaştığı tarihte başlar. İki başlangıç ise eski modelde kalmıştır: teslimden önce cayma (12/2) ve hizmet sözleşmeleri (12/3) bakımından on dört gün bildirimden itibaren işler.

13. maddenin dördüncü fıkrası mekaniği korur: iade tek seferde, tüketicinin kullandığı ödeme aracına uygun bir şekilde ve tüketiciye hiçbir masraf veya yükümlülük getirilmeksizin yapılır; ödemenin kredi kartıyla yapılmış olması hâlinde 5464 sayılı Kanun kapsamındaki kart çıkaran kuruluşlar, aktarılan tutarı kendilerine ulaşmasını takiben kart hamilinin kullanılabilir limitine tek seferde ilave etmekle yükümlüdür. Aynı fıkra, bedeli tahsil etmiş ve henüz satıcıya aktarmamış olan aracı hizmet sağlayıcıyı bu iadeden müteselsilen sorumlu tutar. Bu fıkradan çıkarılan atıf ibaresi ise yalnızca artık mülga olan 13/3 fıkrasına yapılan göndermedir.

Ön Bilgilendirmede Neler Bulunmak Zorunda?

5/1 maddesi zorunlu kalemleri sayar; 5/2 fıkrası bu bilgileri sözleşmenin ayrılmaz parçası hâline getirir ve taraflarca açıkça kararlaştırılmadıkça değiştirilemeyeceğini söyler; 5/6 fıkrası ise ön bilgilendirmenin yapıldığına ilişkin ispat yükünü satıcı veya sağlayıcı ile aracı hizmet sağlayıcıya yükler. Aynı yük 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 48. maddesinin ikinci fıkrasıyla kanun düzeyinde de pekiştirilmiştir. 5/3 fıkrası doğrudan ticari sonuç doğuran bir yaptırım ekler: (d) bendindeki ek masraflara ilişkin bilgilendirme yapılmazsa tüketici bu masrafları karşılamakla yükümlü değildir.

Listenin yanında duran iki şekil kuralı, uygulamadaki eksikliklerin olağan kaynağıdır. 6/1 fıkrası bilgilendirmenin yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile, en az on iki punto büyüklüğünde, anlaşılabilir bir dilde, açık, sade ve okunabilir şekilde yapılmasını ister. 6/2(a) bendi ise internet üzerinden kurulan sözleşmelerde (a), (d), (g) ve (h) bentlerindeki bilgilerin bir bütün olarak, tüketicinin ödeme yükümlülüğü altına girmesinden hemen önce ayrıca gösterilmesini emreder. Bu bir sözleşme metni şartı değil, bir ekran şartıdır.

Yeni (k) bendi dikkat ister. Bent, tüketicinin başvurusunu tüketici hakem heyetine veya 6502 sayılı Kanun’un 73/A maddesi uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması şartıyla tüketici mahkemesine yapabileceğinin bildirilmesini zorunlu kılar. Ne var ki 73/A maddesi bu şartı mutlak kılmaz: hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar, hakem heyeti kararlarına yapılan itirazlar, 73. maddenin altıncı fıkrasındaki davalar, 74. maddede belirtilen davalar ve tüketici işlemi mahiyetinde olup taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar bakımından dava şartı olarak arabuluculuk hükümleri uygulanmaz. 68/1 fıkrası ise belirli bir parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuruyu zorunlu kılar, bu sınırın üzerindekilerde ise hakem heyetine başvurulmasına imkân tanımaz; sınırlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298. maddesindeki yeniden değerleme oranında artırılır. Her tüketiciye önce arabulucuya gitmesi gerektiğini söyleyen bir metin, arabuluculuktan hiç söz etmeyen bir metin kadar hatalıdır.

Yaptırım, Kayıt ve Yan Yükümlülükler

6502 sayılı Kanun’un 77. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, 48. maddenin ikinci, üçüncü, dördüncü, altıncı ve yedinci fıkralarına aykırılık hâlinde idari para cezası öngörür ve cezayı aykırılığı tespit edilen her bir işlem veya sözleşme için hesaplar. Kanunda yer alan tutar nominal bir rakamdır ve her yıl yeniden değerlenir; bu nedenle güncel seviye ilgili yılın yeniden değerleme oranından okunmalıdır. Uyum kararını yönlendirmesi gereken şey rakam değil mekanizmadır: hatalı tek bir ödeme akışı şablonu, aykırılığı her sipariş bakımından yeniden üretir.

İspat mimarisi de buradan doğar. 7. madde, satıcının tüketicinin ön bilgileri edindiğine ilişkin teyidini almaması hâlinde sözleşmenin kurulmamış sayılacağını düzenler. 8/1 fıkrası, sipariş onayından hemen önce siparişin ödeme yükümlülüğü anlamına geldiğinin açıkça bildirilmemesi hâlinde tüketicinin siparişi ile bağlı olmayacağını söyler. 20/1 fıkrası her işleme ilişkin bilgi ve belgenin üç yıl saklanmasını, 12/A maddesinin beşinci fıkrası ise aynı üç yıllık saklamayı aracı hizmet sağlayıcı bakımından öngörür. Bu kayıtlar satıcının elinde kişisel veri niteliği taşır; saklama süresi tasarımının, 6698 sayılı Kanun’un 10. maddesindeki aydınlatma yükümlülüğüyle birlikte kurgulanması gerekir ve bu, kişisel verilerin korunması uyumunun ayrılmaz parçasıdır.

Elektronik ticaret katmanı da gözden kaçırılmamalıdır. 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi’ni (ETBİS) hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcıların kayıt altına alınması ile elektronik ticaret verilerinin toplanması amacıyla Bakanlıkça oluşturulan bilgi sistemi olarak tanımlar; aynı Kanun’un 3. maddesi hizmet sağlayıcıya kendi sözleşme öncesi bilgilendirme yükümlülüklerini yükler: güncel tanıtıcı bilgiler, sözleşmenin kurulması için izlenecek teknik adımlar, sözleşme metninin saklanıp saklanmayacağı ve erişilebilir olup olmayacağı, veri giriş hatalarının düzeltilmesine ilişkin teknik araçlar ve uygulanan gizlilik kuralları. Bu yükümlülükler Yönetmeliğin gereklerinin yerine değil, üzerine gelir ve tacirin genel ticaret hukuku uyum dosyasıyla, ayrıca cayma, ayıplı mal ve hakem heyeti yükümlülüklerinin ele alındığı tüketici mevzuatı uyumu sayfamızdaki çerçeveyle aynı gözden geçirmede ele alınmalıdır. Mal yurt dışından geliyorsa, Türkiye’ye mal ithalatı rehberinde anlatılan gümrük ve millileştirme aşamasının, Yönetmeliğin 16. maddesinin birinci fıkrasındaki otuz günlük azami ifa süresiyle uzlaştırılması gerekir; hüküm gümrükte bekleyen mal için daha uzun bir süreye izin vermez ve 16/4 fıkrası malın stokta bulunmamasının ifa imkânsızlığı olarak kabul edilmeyeceğini açıkça belirtir.

Yönetmeliğin Üstünde Duran 2026 Kararı

Yönetmeliğin dayanağı 6502 sayılı Kanun’un 48. maddesidir ve bu Kanun’un konsolide metni artık 2 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 12 Şubat 2026 tarihli bir Anayasa Mahkemesi kararını kaydetmektedir; kararın yürürlüğü ertelenmiştir. Aracı hizmet sağlayıcılara tüketicilerin talep ve bildirimleri için bir sistemi açık tutma yükümlülüğü getiren 48. maddenin beşinci fıkrası bu karardan etkilenmemiştir.

Karar, bedeli tahsil eden aracı hizmet sağlayıcıyı teslim ve cayma yükümlülüklerinden müteselsilen sorumlu tutan 48/6(d) bendindeki “ile 11 inci” ibaresini iptal etmiştir; iptal, yayımından dokuz ay sonra, 2 Mart 2027’de yürürlüğe girecektir. Aynı kararla 6563 sayılı Kanun’un 9. maddesinin birinci fıkrası (aracı hizmet sağlayıcıyı, hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içerikle ilgili hukuka aykırı hususlardan sorumlu tutmayan hüküm) tüketici sözleşmeleri yönünden ve aynı tarihten geçerli olmak üzere iptal edilmiştir. 48/6(d) bendinden çıkarılan ibare ise 6502 sayılı Kanun’un 11. maddesine, yani ayıplı malda tüketicinin seçimlik haklarına yapılan atıftır; bu atfın kaldırılması söz konusu hakları istisna kapsamından çıkardığı için aracı hizmet sağlayıcının müteselsil sorumluluğu daralmaz, genişler.

Bu karar satıcının bugün yapması gerekenleri değiştirmez ve iptal edilen ibarelerin yerine henüz bir düzenleme konulmamıştır. Ancak platform sorumluluğu rejiminin bir bölümünün, Yönetmeliğin 48. madde üzerine kurulu 12/A maddesi dâhil, kanuni dayanağının 2027 içinde değişeceğini gösterir. Pazaryeri sözleşmelerinde mevcut sorumluluk dağılımı esas alınarak yazılmış hükümlerin, bu tarihten belirgin biçimde önce gözden geçirilmek üzere takvime alınması, otomatik yenilemeye bırakılmasından daha yerinde olur.

Metin Revizyonu Bakımından Sonuç

Yürürlükteki metnin gerektirdiği revizyon dar, ancak kesindir. İade taşıyıcısı hükmü ya bir taşıyıcı belirtmeli ya da hiçbir iade masrafı istenemeyeceğini kabul etmelidir. Uyuşmazlık çözümü paragrafı hem hakem heyeti yolunu hem de arabuluculuk şartını, kanuni istisnalarıyla birlikte anlatmalıdır. Bedel iadesi akışı tek bir başlangıç yerine üç ayrı başlangıcı ayırt etmelidir. Ödeme ekranı, ödeme yükümlülüğünden hemen önce dört bilgi kalemini bir bütün olarak göstermelidir. 2022 dönemi şablonlarının cayma dışında bıraktığı kategoriler — telefon, tablet, bilgisayar ve iptal edilen üç bent — iade akışına geri alınmalıdır.

Aynı masada durması gereken iki komşu dosya vardır. Baskı tüketiciden değil platformdan geliyorsa — mağaza askıya alınmış, ilan kaldırılmış, hakediş bloke edilmişse — satıcının konumunu 6563 sayılı Kanun belirler ve ayrıntısı pazaryeri satıcısının hakları yazısındadır. Ürünler tüketici caydığı için değil güvenlik nedeniyle geri gelecekse cayma hakkı büsbütün yanlış araçtır; yükümlülükler o hâlde 7223 sayılı Kanun kapsamında ürün geri çağırma rejiminden doğar.

2022 metnine göre yazılmış ve o tarihten bu yana yeniden denetlenmemiş bir satıcı metni, esaslı bir kısmı hiçbir zaman yürürlükte olmamış bir rejimi anlatmaktadır.