Ödeme Yönlendirme Dolandırıcılığı: Yanlış Hesaba Giden Paranın CMK m. 128/A ile Askıya Alınması ve İzlenmesi

Ödeme yanlış hesaba gittiğinde ilk saatlerde ne yapılmalı?

CMK m. 128/A, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’ndaki bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle nitelikli hırsızlık (m. 142/2-e), nitelikli dolandırıcılık (m. 158/1-f ve l) ve banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (m. 245) suçlarının işlendiği hususunda makul şüphe bulunması hâlinde, suçta kullanılan her türlü hesabın 48 saate kadar askıya alınmasına bankanın, ödeme hizmeti sağlayıcısının veya kripto varlık hizmet sağlayıcısının kendisinin karar verebileceğini düzenler. Madde, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanun’la eklendi ve Kanun’un yayımlandığı 25 Aralık 2025 tarihli, 33118 sayılı Resmî Gazete ile aynı gün yürürlüğe girdi. Malî kurum askıya alma işlemini ve hesap hareketlerini derhal Cumhuriyet başsavcılığına bildirir; askıya alma ayrıca hesap sahibine de bildirilir; hesap sahibinin kaldırma başvurusu hakkında savcı 24 saat içinde karar verir (m. 128/A(2)). Askıya alma süresi içinde hesaptaki suça konu menfaate hâkim kararıyla ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emriyle elkonulabilir; hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma 24 saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur, hâkim kararını elkoymadan itibaren 48 saat içinde açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar (m. 128/A(4)). Elkonulan menfaatin suçtan zarar gören mağdura ait olduğu anlaşılırsa soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iade edilir (m. 128/A(5)).

Yurt dışına ödeme yapan her finans bölümünün artık tanıdığı bir kalıp var. Sıradan bir faturaya ilişkin uzun bir e-posta zincirine tek bir mesaj daha ekleniyor. Mesaj tedarikçinin kendi alan adından ya da ona neredeyse birebir benzeyen bir alan adından geliyor ve alıcı bankanın değiştiğini bildiriyor. Ödeme yapılıyor. Haftalar sonra gerçek tedarikçi faturanın neden ödenmediğini soruyor.

Bundan sonrasında Türkiye’de olan şey esaslı biçimde değişti. Yakın zamana kadar mağdurun pratik seçeneği suç duyurusu ve beklemekti: savcılık soruşturma açıyor, elkoyma kararı alıcı bankaya ulaştığında bakiye çoktan çekilmiş ya da başka hesaba aktarılmış oluyordu. 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanun, Ceza Muhakemesi Kanunu’na (5271 sayılı CMK) “Bilişim suçlarının işlenmesi suretiyle elde edilen menfaatin bulunduğu hesabın askıya alınması ve elkoyma” başlıklı 128/A maddesini ekledi. Bu, parayı fiilen elinde tutan kurumun eline, tam da işe yarayacağı anda kullanabileceği kısa ve keskin bir araç veriyor.

Bu rehber, m. 128/A’nın nasıl işlediğini, m. 128’deki eski ve geniş elkoyma yetkisiyle nasıl birleştiğini, mağdurun ilk saatlerde ne yapması gerektiğini ve mekanizmanın nerede durduğunu ele alıyor.

1. Madde 128/A Neye İzin Veriyor?

M. 128/A, Türk Ceza Kanunu’ndaki (5237 sayılı TCK) üç suç grubunda uygulanır:

• nitelikli hırsızlık, m. 142/2-e;
• nitelikli dolandırıcılık, m. 158/1-f — bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle — ve m. 158/1-l, failin kendisini kamu görevlisi ya da banka, sigorta veya kredi kurumu çalışanı olarak tanıtması veya bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi hâli;
• banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, m. 245.

Kurumsal mağdura karşı işlenen ödeme yönlendirme dolandırıcılığı olağan olarak m. 158/1-f kapsamındadır: talimat bir bilişim sistemi üzerinden iletilir ve aldatmanın aracı bankacılık kanalıdır.

Bu suçlardan birinin işlendiği hususunda makul şüphe bulunması hâlinde, banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı; nezdinde veya kendisi aracılığıyla yapılan ya da yapılmaya teşebbüs edilen işlemlere konu, suçta kullanılan her türlü hesabı kırk sekiz saate kadar askıya almaya kendisi karar verebilir.

Bu cümlenin üç özelliği vurgulanmalıdır. Karar savcıya değil kuruma aittir; dolayısıyla süre, ortada bir yargısal dosya oluşmadan başlayabilir. Eşik makul şüphedir; bu, m. 128’deki elkoyma için aranan “somut delillere dayanan kuvvetli şüphe”den daha düşük bir ölçüttür. Ve yetki yalnızca tamamlanmış işlemleri değil, yapılmaya teşebbüs edilen işlemleri de kapsar.

2. Bildirim, Hesap Sahibinin Başvurusu ve Sonraki Transferler

Hüküm bu hıza karşılık derhal yerine getirilecek bildirim yükümleri getirir.

M. 128/A(2) uyarınca malî kurum, askıya alma işlemini ve hesap hareketlerini tüm bilgi ve belgelerle birlikte derhal Cumhuriyet başsavcılığına bildirir. İşlem ayrıca hesap sahibine de bildirilir; hesap sahibi askıya almanın kaldırılması için başsavcılığa başvurabilir ve savcı bu başvuru hakkında yirmi dört saat içinde karar verir.

M. 128/A(3), bu dosyalardaki en yaygın pratik sorunu — paranın çoktan hareket etmiş olmasını — karşılar. Suça konu menfaatin askıya alma işlemi tamamlanmadan başka bir malî kuruma transfer edildiği tespit edilirse, bu durum askıya alma işleminin yapılabilmesi için ilgili malî kuruma gecikmeksizin bildirilir. Uygulamada bu, eskiden ayrı ayrı şikâyetler dizisi olan süreci tek bir kurumsal bildirim zincirine çevirir; sonraki transferi erken tespit edebilen mağdurun konumunun neden çok daha güçlü olduğunu da açıklar.

M. 128/A(6) karar vericileri korur: bu madde uyarınca askıya alma işlemine karar veren gerçek ve tüzel kişiler hukukî bakımdan sorumlu tutulmaz. Bu koruma önemlidir; aksi hâlde 48 saatlik bir blokeyi banka açısından ticari olarak cazip olmaktan çıkaracak kurumsal çekingenliği ortadan kaldırır.

3. Askıya Almadan Elkoymaya — ve Rapor Şartının Neden Kaldırıldığı

Askıya alma korur, mülkiyeti aktarmaz. Dönüşüm m. 128/A(4) ile olur: askıya alma süresi içinde, malî kurumca ya da savcının yazılı emri üzerine askıya alınmış hesaptaki suça konu menfaate hâkim kararı üzerine, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emriyle elkonulabilir. Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur; hâkim kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklar, aksi hâlde elkoyma kendiliğinden kalkar.

M. 128/A(4)‘ün son cümlesi iki kez okunmalıdır: bu maddeye göre elkoyma yapılabilmesi bakımından 128. maddede belirtilen rapor alma şartı aranmaz. M. 128 uyarınca elkoyma kararı için ilgisine göre Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Sermaye Piyasası Kurulu, Mali Suçları Araştırma Kurulu, Hazine ve Kamu Gözetimi Kurumundan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınır; bu rapor en geç üç ayda hazırlanır, özel sebepler zorunlu kılarsa iki ay daha uzatılabilir. Bu takvim 48 saatlik bir pencereyle bağdaşmaz ve kanun koyucu bu yol için şartı kaldırmıştır.

M. 128/A(5) mekanizmayı mağdur açısından tamamlar: elkonulan menfaatin suçtan zarar gören mağdura ait olduğunun anlaşılması hâlinde soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iade edilir. Mağdur mahkûmiyet kararını beklemek zorunda değildir, önce ayrı bir hukuk davası kazanmak zorunda da değildir. Mağdurun yapması gereken paranın kimliğini ortaya koymaktır; bu da ödeme dosyası üzerinden yürütülen bir ispat çalışmasıdır.

4. Geniş Yetki: CMK m. 128 Uyarınca Elkoyma

M. 128/A hızlı müdahale aracıdır. Dolandırıcılık dosyalarında varlık kurtarmanın genel aracı m. 128’dir ve kapsamı belirgin biçimde geniştir.

Soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve değerin bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunduğunda, şüpheli veya sanığa ait şunlara elkonulabilir: taşınmazlar; kara, deniz veya hava ulaşım araçları; banka veya diğer malî kurumlardaki her türlü hesap; gerçek veya tüzel kişiler nezdindeki her türlü hak ve alacak; kıymetli evrak; ortağı bulunduğu şirketteki ortaklık payları; kiralık kasa mevcutları ve diğer malvarlığı değerleri. Kritik nokta: bu değerlerin şüpheli veya sanıktan başka bir kişinin zilyetliğinde bulunması hâlinde dahi elkoyma yapılabilir — “hesap üçüncü kişiye ait” savunmasının cevabı budur.

Dolandırıcılık dosyalarında ayrıca üç nokta önemlidir:

• Dolandırıcılık katalog suçtur. M. 128/2-a-6, m. 157 ve 158’deki dolandırıcılığı elkoyma yetkisinin uygulanacağı suçlar arasında sayar. Güveni kötüye kullanma (m. 155), hileli iflas (m. 161) ve tefecilik (m. 241) de listededir.
• Kararı yalnızca hâkim verebilir. M. 128(9), bu madde hükümlerine göre elkoymaya ve onuncu fıkra uyarınca kayyım atanmasına ancak hâkimin karar verebileceğini söyler. Burada “gecikmesinde sakınca bulunan hâl” kısayolu yoktur — m. 128/A’ya tam da bu yüzden ihtiyaç duyulmuştur.
• Kararı etkisiz kılma çabası sonuç vermez. M. 128(5), hesaba elkoyma kararının teknik iletişim araçlarıyla ilgili kuruma derhal bildirilerek icra olunacağını ve elkoyma kararı alındıktan sonra hesaplar üzerinde bu kararı etkisiz kılmaya yönelik işlemlerin geçersiz olduğunu düzenler. Elkoyma kararının gereklerine aykırı hareket edilmesi hâlinde TCK m. 289’daki “muhafaza görevini kötüye kullanma” hükümleri uygulanır.

5. Suçun Nitelendirilmesi Neden Aracı Belirler?

Şikâyetin hangi hüküm üzerinden kurulduğu, hangi kurtarma araçlarının açık olacağını belirler; dolayısıyla nitelendirme bir formalite değildir.

TCK m. 157’deki basit dolandırıcılık bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasını gerektirir. M. 158, sayılan nitelikli hâllerde — (f) bendi dâhil: bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması — bunu üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasına çıkarır. (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde kanun bir taban ekler: hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adlî para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

M. 158(3), m. 157 ve 158’deki suçların üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde cezayı yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde bir kat artırır — profesyonelleşmiş ödeme dolandırıcılığında sık görülen kurgudur.

Yeni bir değişiklik para taşıyıcısı ağlarının gerçekliğini tanır. M. 158’e 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’la eklenen fıkra, m. 157 ve 158’deki suçlara iştirakin, kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla kendisine ya da başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını veya banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları yahut kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlı olması hâlinde verilecek cezanın yarı oranında indirileceğini öngörür.

6. MASAK Yolu ve Ne Olmadığı

Yabancı müvekkiller sıklıkla MASAK’ın parayı doğrudan bloke edip edemeyeceğini sorar. İlgili hüküm 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un 19/A maddesidir ve doğru anlaşılmalıdır.

Bu maddeye göre, yükümlüler nezdinde veya bunlar aracılığıyla yapılmaya teşebbüs edilen ya da hâlihazırda devam eden işlemlere konu malvarlığının aklama veya terörün finansmanı suçuyla ilişkili olduğuna dair şüphe bulunması üzerine; şüpheyi teyit etmek, işlemi analiz etmek ya da gerekli görüldüğünde analiz sonuçlarını yetkili makamlara intikal ettirmek amacıyla işlemleri yedi iş günü askıya almaya veya aynı süreyle gerçekleşmesine izin vermemeye Bakan yetkilidir; Bakan bu yetkisini bakan yardımcısına devredebilir. Aynı yetki, yabancı bir muadil kuruluşun gerekçeli talebi üzerine, Başkanlıkça aklama veya terörün finansmanı şüphesi görülmesi şartıyla ve mütekabiliyet gözetilerek de kullanılabilir. Karara aykırı şekilde işlemi gerçekleştiren yükümlülere işlem tutarı kadar, en az elli bin Türk lirası idarî para cezası verilir.

Bu, şüpheli işlem bildirimi üzerine kullanılan idarî bir yetkidir. Mağdurun hak olarak talep edebileceği bir yol değildir ve ceza yolunun yerini tutmaz. Kurumsal mağdur için pratik değeri dolaylıdır: aklama boyutunu görünür kılan, iyi belgelenmiş bir şikâyet, bildirim ve analiz mekanizmasının paralel olarak devreye girme ihtimalini artırır.

7. İlk Yetmiş İki Saat: Sıralı Müdahale

Tahsille sonuçlanan dosyaları diğerlerinden ayıran iki alışkanlık vardır. Birincisi, alıcı bankayı ve savcılığı ardışık değil paralel hatlar saymaktır; m. 128/A tam olarak kurumun savcıdan önce hareket edebilmesi için yazılmıştır. İkincisi, paranın kimliğine ilişkin delili mahkeme istediğinde değil en baştan kurmaktır; çünkü m. 128/A(5) parayı yalnızca mağdura ait olduğu anlaşıldığında iade eder ve bu anlayışı üreten şey belgelerdir.

Ödeme yönlendirme dolandırıcılığı Türkiye’de çaresiz bırakılmış bir sorun değildir. Çaresi çok kısa süreli bir sorundur; tam tahsil ile silinen alacak arasındaki fark, davanın esasından çok saatlerle ölçülür.

Ödeme hesabınızdan çıkmışsa suç duyurusu ile paranın geri alınması birlikte yürür: ticari dolandırıcılık ve varlık takibi alanımız paranın izlenmesi ve dondurulması, ceza hukuku alanımız ise şikâyet ve soruşturma dosyası üzerinde çalışır.