Türkiye Oturma İzni

Türkiye’de vizesinin tanıdığı süreden daha uzun süre yaşamak, çalışmak, öğrenim görmek veya yatırım yapmak isteyen yabancıların oturma iznine ihtiyacı vardır. Konuyu düzenleyen temel mevzuat, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu olup, uygulama Göç İdaresi Başkanlığı (eski adıyla Göç İdaresi Genel Müdürlüğü) tarafından yürütülür. Sistem belgeye ve süreye dayalıdır: doğru izin, tam bir dosyayla ve zamanında verildiğinde işlem genellikle sorunsuz ilerler; buna karşılık yanlış kategori, eksik belge ya da süresi geçmiş bir kalış, rutin bir işi ret kararına, giriş yasağına veya terk yükümlülüğüne dönüştürebilir. Müvekkillerimize doğru izni seçme, mevzuata uygun dosya hazırlama ve gerektiğinde ret kararını dava etme konularında destek oluyoruz.

Oturma izni ne zaman gereklidir

Kural olarak, vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da her hâlde doksan günden fazla Türkiye’de kalacak bir yabancının oturma izni bulundurması gerekir. Doksan gün, çıkıp yeniden girerek sıfırlanabilen sürekli bir hak değildir; bu süre herhangi bir yüz seksen günlük dönem içinde sınırlandırılmıştır. Dolayısıyla sık yapılan “vize turu” seyahatleri kalışınızı hukuken uzatmaz. Türkiye’de bulunma amacınız gerçek ve süreklilik arz ediyorsa, doğru yol tekrarlanan kısa girişler değil, bir izin almaktır.

Bazı kişiler izin bulundurma yükümlülüğünden muaftır; başlıcaları şunlardır:

• Geçerli çalışma izni sahipleri (çalışma izni, süresince oturma izni yerine geçer).
• Uluslararası koruma başvuru sahipleri ile bu statüden yararlananlar ve ilgili kimlik belgesini taşıyan vatansız kişiler.
• Antlaşmalar kapsamındaki diplomatik ve konsüler personel ile uluslararası kuruluş görevlileri.
• Karşılıklılık esasına veya çok taraflı sözleşmelere dayanılarak muaf tutulan kişiler.

Oturma izni türleri

6458 sayılı Kanun birden fazla izin kategorisi öngörür. Müvekkillerin çoğu için önem taşıyan üç tür kısa dönem, aile ve uzun dönem izinleridir. Bunlar arasındaki seçim şeklî bir tercih değildir: her birinin kendine özgü uygunluk koşulları, belge listesi ve yenileme kuralları vardır; her biri farklı bir yaşam durumuna karşılık gelir.

İzin türü	Tipik süre	Temel koşul
Kısa dönem	En fazla 2 yıl, yenilenebilir	Nitelikli bir kalış amacı (taşınmaz, iş, öğrenim, tedavi)
Aile	En fazla 3 yıl, yenilenebilir	Yeterli gelir, konut ve sigortaya sahip bir destekleyici
Uzun dönem	Süresiz	8 yıl kesintisiz yasal ikamet ile gelir ve sigorta koşulları

Kısa dönem oturma izni

Kısa dönem oturma izni en yaygın kullanılan izindir. Ticari bağlantı veya iş kurma, taşınmaz sahibi olma, turizm, tedavi görme, bilimsel araştırma, Türkçe öğrenim kursuna katılma ve hizmet içi eğitim gibi geniş bir amaç yelpazesini kapsar. Genellikle her defasında en fazla iki yıl süreyle verilir ve yenilenebilir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları da bu izne başvurabilir.

Yatırımcılar açısından taşınmaz sahipliği alt türü özellikle yaygındır: Türkiye’de konut ya da ticari taşınmaz sahibi olmak, kısa dönem izne sağlam bir dayanak oluşturur ve 400.000 ABD doları eşiğinde aynı mülkiyet, vatandaşlık başvurusuna da temel olabilir. Bu iki hedefi baştan uyumlu tutmak, sonradan mükerrer evrak işini önler.

Aile oturma izni

Aile oturma izni, bir Türk vatandaşının ya da geçerli izin sahibi bir yabancının yabancı eşine, bunların ergin olmayan çocuklarına ve bağımlı ergin çocuklarına verilir. Destekleyicinin yeterli ve düzenli gelir, aileyi barındırabilecek uygun konut ve aileyi kapsayan sağlık sigortası sunması gerekir. Bu izin her defasında en fazla üç yıl süreyle düzenlenir ve ileride kişinin kendi adına kısa dönem izne başvurusuna dayanak oluşturabilir; bu, örneğin bir boşanmanın ardından ya da çocuğun erginliğe ulaşmasıyla önem kazanır.

Aile izinleri, zaman zaman gerçek olmayan düzenlemeleri gizlemek için kullanıldığından özel incelemeye tabi tutulur. İdare, ilişkinin gerçekliğini yakından inceleyecektir; bu nedenle evlilik belgelerini, ortak adres kanıtlarını ve yazışmaları düzenli ve tutarlı tutun.

Kalış süresini aşmak, gördüğümüz en yıkıcı hatadır. Bir gün bile süresi geçen izin, temiz bir dosyayı idari para cezasına, giriş yasağına ve sınır dışı etme kararına çevirebilir; her zaman yasal kalış süreniz dolmadan önce, dolduktan sonra değil, başvurun ya da yenileyin.

Uzun dönem oturma izni

Uzun dönem oturma izni yerleşik ikameti ödüllendirir. Oturma izniyle Türkiye’de kesintisiz olarak en az sekiz yıl yasal biçimde ikamet etmiş ve şu koşulları taşıyan yabancılara verilir:

• son üç yıl içinde sosyal yardım almamış olmak;
• yeterli ve düzenli gelir sahibi olmak;
• geçerli sağlık sigortasına sahip olmak; ve
• kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından tehdit oluşturmamak.

Bu izin süresiz olarak verilir ve vatandaşların sahip olduğu birçok hakka neredeyse denk bir erişim sağlar. Uluslararası koruma statüsünden yararlananlar ile geçici koruma sahipleri bu izin kapsamı dışındadır. Sekiz yıllık süre kesintisiz ve yasal ikamete bağlı olduğundan, geç yapılan bir yenilemeden ya da uzun bir yurt dışı çıkışından doğan boşluklar uygunluğunuzu farkında olmadan sıfırlayabilir; bu nedenle müvekkillerimize kesintisiz ve kolayca ispatlanabilir bir izin geçmişi tutmalarını öneriyoruz.

---

Başvuru süreci

İşlemlerin neredeyse tamamı çevrimiçi yürütülür; ancak esas olan, sunduğunuz dosyanın içeriğidir. Tipik bir başvuru şu şekilde ilerler:

1. Doğru izni belirleyin. Her kategorinin kendine özgü koşulları ve belgeleri vardır; yanlış kategoriden başvurmak sık görülen bir ret sebebidir.
2. Başvuruyu çevrimiçi yapın. Göç İdaresi Başkanlığı’nın e-ikamet sistemi üzerinden başvurunuzu oluşturup randevu alın.
3. Dosyayı hazırlayın. Tipik belgeler arasında başvuru formu, pasaport ve noter onaylı örneği, biyometrik fotoğraflar, yeterli gelir belgesi, adres kaydı ve iznin tüm süresini kapsayan geçerli sağlık sigortası yer alır.
4. Randevuya katılın, dosyayı teslim edin ve izin ile kart harçlarını ödeyin.
5. Kartı teslim alın; başvuru onaylandığında kart posta yoluyla gönderilir.

Yasal kalış süreniz dolmadan başvurun. Tam ve doğru kategoriden hazırlanmış bir dosya, hızlı bir dosyadan çok daha değerlidir; ele aldığımız retlerin büyük çoğunluğu eksik bir gelir belgesine, tüm süreyi kapsamayan bir sağlık sigortasına ya da süre dolduktan sonra yapılmış bir başvuruya dayanır.

Yenileme, ret ve dava

İzinler süresi dolmadan yenilenmelidir; yenileme başvuruları genellikle iznin sona ermesinden önceki altmış gün içinde yapılabilir. Yenileme tarihini bir hedef değil, kesin bir son tarih olarak değerlendirin; ilk izinde aranan koşulların yenilemede de sağlanması gerektiğinden, güncel gelir ve sigorta belgelerini toplamak için kendinize zaman bırakın.

Her yenilemede karşılığını veren pratik bir alışkanlık: taşındığınızda adres kaydınızı nüfus müdürlüğünde güncel tutun ve banka hesap özetlerini, sigorta poliçelerini ve vergi belgelerini izin yılına göre dosyalayın. Göç uzmanları yenilemeyi dosya üzerinden değerlendirir; belgeleri beyan ettiği kalış amacıyla örtüşen bir başvurucuyu reddetmek, dosyasında açıklanamayan boşluklar bulunan birini reddetmekten çok daha zordur.

İdarenin bir izni reddetmesi, iptal etmesi ya da yenilememesi hâlinde karar, kanuni süresi içinde idare mahkemelerinde dava edilebilen bir idari işlemdir. Kararın gerekçesi önemlidir: retler çoğu zaman giderilebilir noktalara dayanır; çok düşük görünen bir gelir rakamı, boşluğu varmış gibi görünen bir sigorta ya da dosyada açıkça belgelenmemiş bir husus gibi. İyi hazırlanmış bir dava bu noktaları doğrudan ele alabilir. Aleyhe bir karar, bir sınır dışı etme kararını ya da Türkiye’yi terk yükümlülüğünü beraberinde getirebildiğinden ve bu karar kendi ayrı süresi içinde işlediğinden, gecikmeden hukuki yola başvurmak hayati önem taşır.

Nasıl yardımcı oluyoruz

Uygunluk değerlendirmesi yapıyor, doğru izin kategorisini seçiyor, dosyayı hazırlayıp inceliyor, yenilemeleri yönetiyor ve Türkiye genelindeki yabancı müvekkiller adına ret, iptal ve sınır dışı etme kararlarına karşı dava süreçlerini yürütüyoruz. Bir oturma stratejisi aslında vatandaşlığa ya da daha uzun vadeli bir yatırıma giden bir basamaksa, her iznin sonraki aşamayı engellemek yerine ona zemin hazırlaması için ikisini baştan birlikte planlıyoruz.